500 urte estrategiarik gabe (Gara. 2012-03-11)

By • Mar 10th, 2012 • Category: Azterketak eta Azalpenak

“Independentzia, instituzioetatik ala instituzioetatik kanpo?” galderaren bueltan, Joseba Ariznabarreta eta Pako Aristi “500 urte estrategiarik gabe” premisan oinarrituta hainbat hitzaldi eman dituzte azken aldian, independentziarako estrategiarik ez dagoela esanez, eta egungo estrategia guztiak akasdunak eta alferrikakoak direla azpimarratzen. Aristi eta Ariznabarretaren kritiken funtsa bi ardatzetan laburtu daitezke. Batetik, ezker abertzalearen estrategia berria gauzak eskatzean datzala diote, arerioa konbentzitzean. Premisa horretatik tiraka haien kritika argia da: estatuari ez zaio ezer eskatu behar, beharrarazi baizik. Kritika honek nabarmen nahasten ditu, nire ustez, erretorika politikoa eta estrategia politikoa. Politikaren joko erretorikoaren atzean estrategia politikoa dago, hain zuzen, hitzetatik harago estatua beharrarazi nahi duena euskal afera soluziobidean jartzera (ikusi besterik ez dago, iragan 50 urteetako borroka azken premisa hori gezurtatzeko). Hemen inork ez baitu estatuaren borondatean sinisten. Horregatik Aieteko deklarazioa, aldebakarreko erabakiak… Horrelako tresna efikaz gehiago eta hobeak sortzean datza kontua, Estatuari begiratuz baino, euskal herritarrei so eginez. Eta bigarren kritika, independentziara bidean erakundeen parte hartzea aldez aurretiko porrot bat dela litzateke (paradoxa ederra, bide batez, 25 urtez ezker abertzaleari instituzioetan egon ez izana kritikatu zaionean, orain kontrakoagatik kritikatzea). Erantzuna erraza da: nola eraiki gure instituzio propioak, Udalbiltza esaterako, Espainiaren menpe dauden udaletxeetan egoterik ere ez bada? Nola eraiki, esaterako, Euskal Unibertsitatea (Aristik ideien lizeo bat proposatu du), gure dirua den diru publikoaren laguntzarik gabe, instituzio españolek – jaurlaritzak, diputazioek…- ematen badute?

Kritika horiek, beste ezeren aurretik zera uzten dute agerian: Euskal Herria krisian dago. Abertzaletasuna eta bere mugimendu politiko nagusia ere bai. Krisia, ordea, bere zentzu filosofiko positiboan ulertu behar da, abagune gisa. A priori, ez da ezer negatiboa. Orain eta hemen, beste ezeren aurretik orain arteko paradigma politiko, moral eta sozialaren nolabaiteko bukaera adierazten du, eta paradigma berri baterako posibilitateak irekitzen ditu. Ideologikoki, abertzaletasuna proiektu politiko eta sozial gisa krisian dago, abagunean: alde batetik, artikulatu gabe dauka oraindik gehiengo abertzale eta ezkertiar zabal berriarentzako independentismo koherente bat, motibazio politiko guztiak (historikoak, linguistikoak, ekonomikoak, feministak, ekologikoak…) barnebilduko dituena; eta bestetik, horrekin guztiz lotuta, abagune berriari erantzungo dion artikulazio ideologiko zein praxi politiko bat ere definitzeke dauka, eraldaketa sozialari dagokionez. Krisi horrek ondoren praktika politikoari eragiten dio. Krisian gaude, bai, baina 50 urtetako kapital ideologiko eta praktiko izugarria dago aurretik ditugun erronkei aurre egiteko, haize berriak jaso zein zaharrak egokitzeko.

Ideologikoki (1), hortaz, bi abaguneren aurrean gaude: independentismo berri baten eta Euskal Herrirako sozialismo berri baten formulazioaren beharrean, hurrenez hurren. Urteak daramatzagu, independentismoa antolatuko duen diskurtso oso eta koherente bat eratu nahian, eta oraingoz, saiakera guztiak partzialak izan dira: historizismo nafarra, nazionalismo linguistikoa… Ez batak ez bestek ez du lortu herri honek behar duen guztiontzako artikulazio bat ematea (baina esan behar da ere bidea zabaldu dutela), motibazio edo borroka partikular bat hartu eta bere gain hartu nahi izan baitute diskurtso independentista eratzeko ardura osoa. Horrek ez du zentzurik gehiago; efikaza ez izateaz gain, denbora galtze nabarmena da. Artikulazio politiko batez ari garen heinean, motibazio politiko guztiak bilduko lituzkeen formulazio bat behar dugu, hain zuzen, motibazio bat edo beste aldez aurretik eta a priori besteen gainetik jarriko ez duena. Izan ere, independentismoa beste ezeren gainetik proiektu politiko bat denez, asmo politikoak edo nahiak determinatzen du maila formal batean; gero, maila materialean, objektuak, zer-nahiak.

Independentismoa mugimendu zabala izanik, motiboen unibertsoa infinitua dauka. Hortaz, helburuan koherentea eta bateratua (independentzia), eta motibazioan anitza izan beharko luke. Independentziak, beraz, helburu politikoa den horrek (estrategikoa dena, nahi bada, sozialismoa lortzeko), motibazio politiko guztiak artikulatu behar ditu. Teorian (a), hortaz, independentzia da artikulatzailea, eta motibazioak dira artikulatuak. Praktikan (b), herri batek garai bakoitzean erabakitzen du zein motibaziok hartu behar duen estrategikoki lehentasuna eta zein bigarren planoan utzi. Horrek nahitaez dakar estratetikoki praktikan erabakitzea zer diskurtso indartu behar den, aldian aldikoa. Baina eguneroko praktika horri ezinbestekoa zaio gaur egun urgentziaz, diskurtso politiko koherente eta egituratu batez janztea.

Diskurtso independentista koherente baten beharra estuki lotuta dago sozialismoaren birformulazioaren beharrarekin. Independentismoa, antagonismo politiko batean oinarrituz artikulatzen bada (hura nahi dutenen eta nahi ez dutenen artean), sozialismoarekin berdin eratzen da, antagonismo politiko batekin: proiektu sozial jakin bat nahi dutenen eta nahi ez dutenen artean. Sozialismo edo proiektu sozial hori Euskal Herrian modu zehatz batean definitzea litzateke kontua. Hau da, XXI. mendeko Euskal Herrirako sozialismoa esaten dugunean, zehazki zer proiektu ekonomiko, ekologiko eta sozial eta abar konkretu defendatzen ari garen jakitea, eta horrekin batera, proiektu horrek Europaren etorkizuna (gure testuingurua) nola imajinatzen duen pentsatzea.

Praktika politikoan (2), hortaz, aurreko definizio ideologiko eza islatu egiten da. Hori dela eta, kontraesanak azaleratu egiten dira. Izan ere, praktika sozio-politikoan bi aukera daude: dauzkagun instituzioetatik lan egitea, independentziara eta aldaketa sozialera bidean; edo mugimendu sozialetatik ekitea. Idealena, ordea, biak osagarriak izatea eta biei ekitea litzateke, dudarik gabe. Izan ere, mugimendu eta borroka sozialak bakarrik kamuts dira, zeren eta “«arazo bakar baten kontrako» mugimenduak dira, eta, hortaz, dimentsio unibertsala falta zaie, hau da: ez dira harremantzen osotasun sozialarekin” (Slavoj Žižek. Repetir Lenin). Eta alderantziz, instituzioetatik egindako lan hutsa ere kamuts da, borroka sozialekin uztartu gabe egiten bada. Biak uztartzen asmatzea da kontua.

Kezka horietatik ateratzen den galdera garrantzitsuena hau da: zer egin? Jakinda ekitea politikoaren lana dela, intelektualaren papera, hain zuzen, “zer egin?” pentsatzeko ideiak ematea litzateke (eta ez “zer egin behar den” predikatzea). Intelektualaren papera “eguneroko bizitzako parte hartze aktiboan, eraikitzaile bezala, organizatzaile bezala, «limurtzaile permanente» bezala, eta ez bakarrik oradore soil gisa” ulertu behar da, Gramscik zioenez. Hau da, ez predikadorea, baizik eta ideia-emailea: esku artean ditugun afera ideologikoei tresna berriak eman eta estrategia berri baterako ideia berriak pentsarazle izatea, alegia. Denok baikoaz helburu beraren bila, baina ditugun baldintzetatik partitu behar dugu. Egungo baldintzetatik partitu ezean, bizantinismo eskolastikoan erortzen gara. Izan ere, dauzkagun baldintza politikoak dauzkagu, eta ez izatea gustatuko litzaizkigukeenak. Eta daukaguna eta izatea gustatuko litzaigukeena nahasten ditugula iruditzen zait. (Joxe Azurmendik esaten zuen bezala, “ikasleei beti esaten diet, errealitatea bera eztabaidatu edo ukatzen duen filosofoak hanka sartzen duela. Errealitatea den bezala hartu eta irakurketak egin beharko lituzke, baina errealitatean oinarrituz. Errealitatea interpretatu baino lehen aukerak egiteko joera handia dugu, errealitatea bera ukatzeko eta desegiteko. Lehenengo ukatu egiten dugu eta gero interpretatu. Nik uste dut esan behar dugula: hor dago, ezer ez dago kausa gabe, zer egiten dugu orain.”)

Estrategia zuzenarekin eman arte, pentsatu, pentsatu eta pentsatu, eta ekin, ekin eta ekin ibili beharko dugu. Agian oraindik ez dugu guztiz asmatu, baina inork ez dezala pentsa saiatzen jarraituko ez dugunik. Bitartean, Jose Mari Sagardui, Gatzak emandako gomendioa ona iruditzen zait: “Kartzelan pazientzia izaten ikasten da… pazientzia bertute iraultzailea da.”

(Berriz, 1984) Filosofian lizentziatua. Jon Jimenez-ekin batera "Modernitatearen auziaz" (Jakin, 2009) idatzi du. UEUko Filosofia Sailburua 2 urtez izandakoa. Doktoradutza ikasketak bukatzen EHUrekin. Gara egunkarian iritzi saileko kolaboratzailea izan da. hAUSnART aldizkariko zuzendaria.
Email this author | All posts by

31 Responses »

  1. Andoni Olariaga, zure artikuluak irakurtzen ditudan bakoitzean gauza bat datorkit burura. Nola liteke mutiko hau filosofian lizentziaduna izatea? zu ez zara filosofoa, zu ezker abertzalearen ideiekin obsesionatuta dagoen beste marioneta bat besterik ez zara. Lapiko kritikoa deitzen diozue blog honi eta hemen agertzen dena ez da pentsamendu kritiko bat, inondik inora. Zure zerebroa lapurtu dizute “kausa”ren mesederako eta fakultatean irakatsi dizuten guztia euskal gatazkaren terrenora eramaten duzu inongo lotsarik gabe. Zenbat tontakeri….ene bada!!!

  2. Aupa Larrabe, “marioneta bat besterik ez zara” eta “zure zerebroa lapurtu dizute” bezalako arrazonamendu zorrotzei aurre egitea zaila da, zuk erakutsi duzun pentsamendu kritikoa eduki ezean behintzat. Andoniri jaurtitako loreak beretzat, baina niri zera interesatzen zait: Zer da pentsamendu kritikoa? Zer da tontakeria? Blog hau gustoko ez duzunez hobeago batean azaldu ezazu arren, ez baituzu batere argi utzi.

  3. Nire uste apalean, ezker abertzalearen kausarekin obsesionatuta bizi da jende asko herri honetan. Zein da fenomeno horren kausa? Esku zikin eta beltz bat, seguruenera.
    Jendearen “zelebroa” lapurtzen dabilen esku hori aspadi-aspaldi espainiar penstamendu inperialak erabili duen “hipotesi psikiatrikoaren” aldaera bat baino ez da. Euskaldunbak, euskal herritarrak eta zer esanik ez, ezker abertzalekoak, guztiak zoratuta daude… Bitxia egin zait hipotesia euskaldunen artean ere errotzen eta hedatzen ari dela ikustea… Baina aholku bat Larraberi, ezker abertzalea horren zabala denez, hobe punteria finagoa izatea eta zuzen-zuzenean Ezker Abertzale Ofiziala, edo Otegi, edo Batsauna, edo ETA… seinalatzea…
    Eztabaida guztia da ona, kritikoa izan nahi duenarentzat: Kritika, nik uste, edozeren “sortze eta iraute-baldintzak” aztertzea da, eta ondorioak, nabariak eta isilpekoak, agerian uztea; ez dago txarto, hortik ere, Pako Aristirenei berak darabilen logika bera aplikatzea…
    Ados nago Pakok dioen askorekin, baina uste dut, Andoni, asmatu duzula hainbat ahuldade begi bistan jartzen
    (eta espero dut, Fakultatean ikasitako guztia eta batez ere handik kanpo ikasitakoa “terrenora” eramaten jarrai dezazula)
    eta PD: pena bat Larrabek argudiorik erabili ez izana, horrela ez dago eztabaida kritikoa egiterik

    .

  4. Oso erraza da pazifismoari kritikak egitea erosotasunean bizi den norbaiten aldetik. Oso erraza da bioletziaren edo borroka armatuaren alde egitea blog baten bitartez etxeko ordenagailuaren bitartez, zuk gudari deitzen dituzun horiek beraien bizitza amildegitik behera botatzen duten bitartean. Zuek zarete Euskal herriko minbizia. Gerra baten esistentzia defendatzen duzue baina hala ere besteei uzten diezue zuen herriaren defentsa armatua zuek txalotzen dituzuen bitartean. Orain badakit zer pentsatuko duzuen “bakoitzak ikusi behar duela norainoko inplikazioa duen gatazka honetan ….bla,bla,bla”. Zure inplikazioa “intelektuala” da ez?. Lotsagarria zure jarrera. Pernando Barrenaren fiantza ordaintzeko dirua edonondik ateratzen da, Jone Gorizelaia ez da behin ere kartzelan sartu, Permach, Eneritz Gurrutxaga(gerente soldata), Errekondo(sozialista galanta bmw, chaleta, 40mila euro urtero) Antiguedad(beste 40mila euro). Hauek dira Andoni, zure eredu. Hori da zure xedea, gatazka honetan goi klaseko gudaria izatea. Kokoteraino!!!

  5. Anonimotasunetik idazten duen horrek, ez duzu ideiarik ere nire inplikazioa gatazka honetan zein den, nik zer sufritu dudan, edo zer egin dudan edo egiteari utzi. Zure instultoek ez dute ezta koma bat ere merezi, baina hala ere, lana hartuko dut zuri erantzuteko.

    Erantzungo diot zure argumentu bakarrari: errezena ez da pazifismoaren kritika egitea, errazena da botere mediatiko guztia atzean izanda boterearekin batera pazifismo manikeo baten defentsa egitea. Errazena zure jarrera da, boterearen trikimailu ideologikoak destapatu nahian lanean xume diharduenari holakoak esaten ibiltzea.
    Ez nik ezta nire kideek ez dizugu onartuko ezta koma bat gehiago idaztea ez nire pertsonaren kontra ezta Lapiko Kritikoa kolektiboaren kontra.

    Bestela, milesker Jesus Mari eta Edu, eztabaidan zentratzeagatik. Eztabaidak aurrera egin dezala. Ez molestatu honi erantzuten, mesedez.

  6. Ni ere Edu Apodakarekin bat nator, Andoni: gako inportante batzuk azaleratzen bete-betean asmatu duzula uste dut. Ez soilik ahultasunak, baita aukerak ere, euskal eszena “inkorrektoan” prediku gutxien eginda (kuantitatiboki, esan nahi dut) eliztar gehiago sutzeko gaitasuna duen Pako Aristiren planteamendutik abiatuta ;)

    Ezin ekidin Boligrafo gorriak duela egun batzuk twiteatzen zuena gogoratzea, ea nola jarraitzen dugun Aristiri buruz hitzegiten, botatzen dituenak inolako interesik ez duela eta. Barkaidak Gorka, baina interesik batere ez izateko propietate kurioso bat dute bere hitzek, alde eta kontrako hausnarketa interesanteak sorraraztekoa. Hau kasu. Per se ere interesik ez balute, ez ote interesgarri, propiedade hau? ;)

    Eta bai. Ados. Krisian gaude. Krisian gara. Zoragarria bezain terriblea, erantzunkizuna (norberak jarri diezaiola enfasia izenondoei, nahi bezala;)

    Bide batez, Larrabe, badira jarrera batzuk berez-berez deskalifikatzen dutenak haien burua, beste inork ezer esan edo egin behar izan gabe. Pena bat.

  7. Me bai, larrabe. jende asko bizi da hemen ezker abertzalearekin obsesionatuta. Zu zeu lekuko. Maleruski ez da filosofikoa behar duzun terapia, hemen ez zaizu sendatuko.
    zorte on.
    edo ez.

  8. Niri orokorrean gustatu zait artikulua, krisian gaudela ta estrategia baten behar larria dugula ondorioztatzen dut.
    Haserako ez zait garbi geratu, ta agian garrantzitsuena da. Ariznabarreta eta Aristi-ren argumentuak bi esaldi hauekin gainditutzat jo dituzu:

    1- ikusi besterik ez dago, iragan 50 urteetako borroka
    2- 25 urtez ezker abertzaleari instituzioetan egon ez izana kritikatu zaionean, orain kontrakoagatik kritikatzea

    1- 50 urteko borrokak zein ondoriotara eraman zaitu ba?
    2- nik uste Ariznabarretak duela 25 urte, orain duen diskurtso bera zuela.

    Min egiten digun arren, bi argumentu hoietan arrazoi dutela onartu beharko genuke. Hobe orain konturatu oker geundela ta ez hemendik 25 urtetara!

  9. Iepa Iker,
    Lehenik, milesker eztabaidari heltzeagatik.
    Bigarrenik, zure kritikari erantzunez, onartzen dut gehiegi sakondu gabe daudela erantzunak. Baina bi argumentuei erantzuna ez da zuk hor goian jarri dituzun premisa sinple horiekin erantzuten.
    Bi argumentuak hauek dira:
    1) “ezker abertzalearen estrategia berria gauzak eskatzean datzala diote eta arerioan konbentzitzea”.
    Nire erantzuna: erretorika politikoa eta estrategia politikoa nahasten dabiltzala. Hain zuzen, erretorika politikoan gauzak eskatu egiten direlako. Adibidez, Amaiurreko edo Bilduko kide batek dionean, hain zuzen, Rajoyk gatazka soluzionatu behar duela, edota estatu espainiarrak preso politikoak hurbildu behar dituela, eta abar, badakite hori esateagatik ez dela haiek esandakoa gertatuko. Hori erretorika politikoa da. Estrategia politikoa, aitzitik, presoak hurbiltzeko herri presioa egitean datza, esaterako, Urtarrilaren 7ko manifa adibide. Hain zuzen, badakigulako jakin ederki erretorika politikoarekin inor ez dela konbentzitzen, aldiz, beharrarazi egin behar zaiola estatuari, alegia. 50 urtetako estrategia politikoa, zerbait izan bada, batez ere, estatua negoziatzera beharrarazteko estrategia izan da, gustatu ala ez eraman izan den estrategia.
    2) “Eta bigarren kritika, independentziara bidean erakundeen parte hartzea aldez aurretiko porrot bat dela litzateke.”
    Nik uste hor nahikoa erantzun dudala hori praktikan ez datorrela bat gero haiek egiten dituzten proposamenekin. “nola eraiki gure instituzio propioak, Udalbiltza esaterako, Espainiaren menpe dauden udaletxeetan egoterik ere ez bada? Nola eraiki, esaterako, Euskal Unibertsitatea (Aristik ideien lizeo bat proposatu du), gure dirua den diru publikoaren laguntzarik gabe, instituzio españolek – jaurlaritzak, diputazioek…- ematen badute?”

    Bi ideia horiek duten arazoa ere azpimarratzen dut. Nire ustez, “Denok baikoaz helburu beraren bila, baina ditugun baldintzetatik partitu behar dugu. Egungo baldintzetatik partitu ezean, bizantinismo eskolastikoan erortzen gara. Izan ere, dauzkagun baldintza politikoak dauzkagu, eta ez izatea gustatuko litzaizkigukeenak. Eta daukaguna eta izatea gustatuko litzaigukeena nahasten ditugula iruditzen zait.”

    Bestetik, parentesi artean dagoen hori, (paradoxa ederra, bide batez, 25 urtez ezker abertzaleari instituzioetan egon ez izana kritikatu zaionean, orain kontrakoagatik kritikatzea) ez doa zuzenean aristi eta ariznabarretari erantzunez. Paradoxa hori azpimarratu baino ez nuen egin nahi.

  10. eskerriasko lana hartzeagatik.

    Zugandik nahiko gertu nagoela uste dut. Nire kezka da, zuk diozun “erretorika politiko” horretan ez ote garen ari indar gehiegi alferrik galtzen.
    Aurrekoan permach-ek garbi esan zuen ez dugula estrategiarik:
    http://www.youtube.com/watch?v=Jc5KFetQkSM

    Ni españako hauteskundeetan parte hartzearen alde nago, zuk diozun diru publiko hori gure alde erabiltzeko. Eta erretorika politikoa egitearen alde ere bai, baina azpitik estrategia zehatz batekin.
    Estrategiarik gabe, zertan ari gara erretorika politikoan eta españako erakundeetan parte hartzen?

    Nik entzun nahiko nukeena da, datozen urteetan estrategia hori osatuko dugula abertzale guztion artean. Bestela, etsaiarentzat gestio lanak egiten gastatuko dugu gure indar guztia (udalak, diputazioa, jaurlaritza??)

  11. Beno, ba orduan ados gaude: estrategia politiko bat diseinatu behar da. Nik hori esan dut artikuluan, krisi batean gaudela, hain zuzen, hainbat gauza definitzeke dauzkagulako. Baina estrategia osatu bitartean ere udal eta diputaziotan egon behar da, herri honentzako lana egiten (eguneroko kudeaketa), eta proiektu estrategikoak ere aurrera eramaten, eta abar. Ez da lan makala. Eta ez dut uste horrekin etsaiarentzako gestio lana egiten gabiltzanik, hor bukaeran diozun bezala.
    Dena den, jende askok kointziditzen du gauza pare batzutan gaur egun: batetik, herri aktibazioa eman behar dela (urgenteki), eta horrekin batera estrategia zehatz bat finkatu behar dela. Hori egiteko orain dauden ezintasunak ere kontuan hartu behar dira (ezker abertzalearen alderdia ilegala da, gure mugimendu politikoak diputazio bat gobernatu, hiri bat gobernatu eta 1000 zinegotzitik gora dauzka… inoiz ez bezala), baina ez dira aitzakia izan behar.
    Enfin. Gai konplikatua da niretzat hemen eztabaidatzeko. Uste dut eztabaida hau behar den lekuan egin behar dela, guztion ekarpena jasoz. Ia horretarako baldintzak sortu eta bide ematen zaion honi ahalbait lasterren.

  12. Txerreni erantzunez: Tweet hura, noski, iritzi pertsonala zen. Iruditzen zait, Pako Aristiri erantzun aurretik ere, Andoni Olariagak idatzi dituela gauza interesgarriak. Eta gehitzen dut barre egin nuela, negar ez egiteagatik, Aristik “500 urte estrategiarik gabe” hitzaldiaren hasiera partean bere burua W. B. Yeatsekin konparatu zuenean. Idazle gisa konparazio hori handi samar geratzen zaiola uste dut eta tamaina berean geratzen zaiola handi samar analista politikoaren trajea ere.

  13. Nazionalismo linguistikoa (2012-03-15)

    Joxe Manuel Odriozola (Euskara irakaslea)

    Berria

    Hizkuntzan edo historian oinarritutako nazionalismoa «partziala» dela egotzi digu oraindik orain Andoni Olariagak (500 urte estrategiarik gabe, Gara, 2012-03-11). Badirudi nazio-identitatearen osagarri guztiak aldi eta neurri berean gara daitezkeela, elementu guztiak (linguistikoa, sozio-ekonomikoa, historikoa, lurraldea…) modu orekatu eta perfektuan artikulatuz eta onduz. Egon, ordea, ez bide dago horrelako nazionalismo-eredurik inon. Beti gailendu dira identitate-elementu batzuk besteen gainetik. Horietako baten batek edo baten batzuek gidatu izan dute beti nazio eraikuntzaren zer-nolakoa.

    Zertaz ari garen jakiteko, Olariagaren hitz batzuk landatuko ditut hemen: «Urteak daramatzagu independentismoa antolatuko duen diskurtso oso eta koherente bat eratu nahian, eta oraingoz saiakera guztiak partzialak izan dira: historizismo nafarra, nazionalismo linguistikoa… Ez batak ez besteak ez du lortu herri honek behar duen guztiontzako artikulazio bat ematea (baina esan behar da, baita ere, bidea zabaldu dutela), motibazio edo borroka partikular bat hartu eta bere gain hartu nahi izan baitute diskurtso independentista eratzeko ardura osoa. Horrek ez du zentzurik gehiago; efikaza ez izateaz gain, denbora galtze nabarmena da. Artikulazio politiko batez ari garen heinean, motibazio politiko guztiak bilduko lituzkeen formulazio bat behar dugu, hain zuzen, motibazio bat edo bestea aldez aurretik eta a priori besteen gainetik jarriko ez duena. Izan ere, independentismoa beste ezeren gainetik proiektu politiko bat denez, asmo politikoak edo nahiak determinatzen du maila formal batean; gero, maila materialean, objektuak, zer nahi izanak».

    Ni ez naiz historian oinarritutako nazionalismoaz jardungo. Bide batez, ordea, galdera bat egitea zilegi bekit: historian oinarritutako nazionalismoa zergatik hartu du begitan gure arteko zenbaitek? Biziki adierazgarria egiten zait iragana, oraina eta etorkizuna tankan itxitako konpartimendu gisa hautemateko daukaten egoskorkeria. Nazio larrutu gisa gertatu zaiguna, gertatzen ari zaiguna eta gertatuko zaiguna ez ote daude ba elkarrekiko harreman estuan?

    Nolanahi ere, neure aldetik nazionalismo linguistikoaren aldeko argudio batzuk ondu nahi nituzke nik hemen, nazionalismo orok ezinbestez nazio-elementu batzuk edo besteak lehenesten eta hobesten dituela uste dudalako.

    Lehenik eta behin, Juan Carlos Morenoren baimenarekin, esan dezagun «nazionalismo linguistiko» oro ez dela nahitaez gaitzesgarria, Espainiarena eta Frantziarena hala baldin badira ere. Bada, jakina, nazionalismo linguistiko inperialista franko munduan barrena, baina bada, orobat, gizateriaren hizkuntza eta kultura aniztasuna aldezten duen hizkuntza-nazionalismo ekologiko eta askatzailerik ere jatorrizko herri minorizatuen aldetik. Esan nahi nuke, halaber, nazionalismo linguistikoaren behar gorria hiztun-herri ukatuen eta zapalduen eremuan dagoela batez ere, ingelesa ikasteko eta erabiltzeko, adibidez, ez baita behar nazio-motibaziorik modu esplizituan bederen. Horregatik, hizkuntzaren nazio-estatus gabeziak eta erabilera-balio sozialik ezak garamatzala euskararen aldeko nazionalismora. Hizkuntzen merkatu-lehian euskarak zer egin sozialik eta balio komunikatibo askirik balu, euskaldunok ez genuke horretara zertan jo. Ezta euskara eta nazio-identitatearen arteko lotura garatzeko premiara ere. Gertatzen zaiguna gertatuta, ordea, ez daukagu beste bide sendorik: hau da, besterik ezean eta hobe beharrez, euskararen herria bere ataka minorizatutik ateratzeko makulu sendoagorik ez dugu aurkitzen.

    Gatozen orain Andoni Olariagaren auzira, atariko ohar horiek eginda. Euskara lehenesten duen nazionalismo mota partziala omen da. Alabaina, deiturak deitura, «motibazio politiko guztiak bilduko lituzkeen formulazio bat» ez ote litzateke partziala izango? Olariagak benetan sinesten ote du nazionalismo orekatu eta idealean? Elementu guztiak, euskal hizkuntza eta kultura barne, modu osagarrian eta aberasgarrian artikulatuko dituen nazionalismo batean? Sineste kontuak gorabehera, ordea, nazionalismoen historian nekez egiaztatuko du halako eredu amesgarririk. Ezagutzen ditugun nazio-eraikuntza guztietan naziotasunaren osagarri batzuk gailendu izan dira beti, eta gainerakoak ez dira haien mirabe besterik izan.

    Guk dakigula, klase-arazoa lehenesten duenak nazionalismo soziala eta ekonomikoa aldezten du oroz gain. Genero-arazoa hobesten duen feminismoak emakumearen estatusa irauli nahi du bereziki. Lurralde-nazionalismoa lehenesten duenak beste ezeren aurretik nazioaren espazio geografikoa du xede. Historian oinarritutako nazionalismoak, gurean, nazio modernoaren aurrekari zuzena izan zen Nafarroako Erresuma du erreferentzia nagusia egungo egoera nazionala ulertzeko eta lantzeko. Nazionalismo linguistikoa aldezten dugunok euskararen herria dugu gure jardunaren erreferentzia nagusia, ez ordezkapenak eta asimilazioak larrututako egungo Euskal Herria.

    Olariagaren nazionalismoak elementu eta faktore horiek guztiak eta gehiago bildu nahi lituzke bere baitan, baina jakinaren gainean edo oharkabean estali eta ezkutatu egiten dizkigu de facto gailenduko diren identitate-elementuak. Jakina, teorian asmoa ideala da, nola ez bada? Baina praktikan ez du deus orekatik. Hain zuzen, egungo nazio-egoeran nagusi diren ideologiak eta hizkuntza-praxiak gailenduko direlako ezinbestez independentziaren aldeko balizko nazio-proiektuaren garapenean.

    Azken hamarkada luzeetan ez ote gara ba horrexen lekuko izan? Egungo euskararen herri ohitik abiatuta ez dago independentziarik eta askatasunik euskararen herriarentzat, euskaraz bizi nahi dugunontzat, hizkuntza eta kultura arrotzean goxo bizi diren abertzaleentzat ez baldin bada.

    Gure nazionalismo «partzialaren» aldeko borroka antzua eta denbora galtze nabarmena baldin bada Olariagarentzat, zer egingo dugu ba.

    Hala eta guztiz ere, nahiago dugu euskaraz eta euskaratik eraikitako nazio baten aldeko saiakera alferrean tematu, balizko independentzia politiko arrakastatsuan lehiatu baino. Esan bezala, ez dugu egungo euskal nazioaren egoerari darion «borondate» politikotik sor daitekeen askatasunean sinesten, gauzak errotik aldatzen ez badin badira behinik behin.

    Eta gauzak errotik aldatzeko, berriz, mundu abertzale zabalak Euskadin bereganatzen dituen ehunka mila boto sinboliko horien praxi linguistikoa eta kulturala aldatu behar du erabat, balio sinbolikoa izateaz gain praxi-eskakizun erreal eta koherente bat beregana dezan zorioneko «borondate» politikoak. Gainerakoan, hau guztia ez baita simulakro bat besterik izango. Heteronomia nazionala.

  14. Erantzun azkar bat, ezer gehitu gabe. Odriozolaren artikuluko zitak eta nire artikuluko zitak erabiliz erantzungo dut.

    Odriozolak dio: “Olariagak benetan sinesten ote du nazionalismo orekatu eta idealean? Elementu guztiak, euskal hizkuntza eta kultura barne, modu osagarrian eta aberasgarrian artikulatuko dituen nazionalismo batean?”

    Erantzuna artikuluan bertan: “Independentziak, beraz, helburu politikoa den horrek (estrategikoa dena, nahi bada, sozialismoa lortzeko), motibazio politiko guztiak artikulatu behar ditu. Teorian (a), hortaz, independentzia da artikulatzailea, eta motibazioak dira artikulatuak.”

    Hau da, (1) teorian motibazio guztien artikulatzaile izango den independentismo bat eratu behar dela diot. Zergatik? Odriozolak berak du erantzuna:

    “Guk dakigula, klase-arazoa lehenesten duenak nazionalismo soziala eta ekonomikoa aldezten du oroz gain. Genero-arazoa hobesten duen feminismoak emakumearen estatusa irauli nahi du bereziki. Lurralde-nazionalismoa lehenesten duenak beste ezeren aurretik nazioaren espazio geografikoa du xede. Historian oinarritutako nazionalismoak, gurean, nazio modernoaren aurrekari zuzena izan zen Nafarroako Erresuma du erreferentzia nagusia egungo egoera nazionala ulertzeko eta lantzeko. Nazionalismo linguistikoa aldezten dugunok euskararen herria dugu gure jardunaren erreferentzia nagusia, ez ordezkapenak eta asimilazioak larrututako egungo Euskal Herria.”

    Independentziarako motibazio guzti hauek, beraz, teoria batean batzea litzateke efikazena. Zergatik da beharrezkoa teoria hori artikulatzea? “Independentismoa mugimendu zabala izanik, motiboen unibertsoa infinitua dauka. Hortaz, helburuan koherentea eta bateratua (independentzia), eta motibazioan anitza izan beharko luke.” Hau da, Odriozolaren motibazioa eta Tuterako metaleko langile baten motibazioak berdinak ez direlako, besteak beste (adibide bat besterik ez da, mesedez, ez geratu adibidea eztabaidatzen, ez bada egokia, aldatu eta kitto). Hortaz, Odriozolari ez diot arrazoia kentzen, teoria hori “ideala” da, teoria bat den heinean, ados.

    Izan ere, ez dut ukatzen, teorian baino, (2) praktikan, artikuluan diodan bezala, “herri batek garai bakoitzean erabakitzen du zein motibaziok hartu behar duen estrategikoki lehentasuna eta zein bigarren planoan utzi. Horrek nahitaez dakar estratetikoki praktikan erabakitzea zer diskurtso indartu behar den, aldian aldikoa. Baina eguneroko praktika horri ezinbestekoa zaio gaur egun urgentziaz, diskurtso politiko koherente eta egituratu batez janztea.” Hau da, praktikan beti aldezten da motibazio jakin bat. Aurten, agerikoa denez, memoria historikoa da motibazio guztien gainetik indar gehien hartu duena. Nik ez dut esaten ze motibazio izan behar den lehenik, hori abertzaletasuna osatzen duen unibertsoak erabakitzen du. Noski, erabaki hori ez da konsensu bat: borroka dialektiko baten ondorio baizik, lobby-en arteko borroka, oilar-borroka, nahi bada. Odriozolak euskararen alde tiratuko du, historizistek memoriaren alde, ekologismoak borroka ekologistaren alde, sozialistak klase borrokaren alde, eta abar. Badakigu ezinezkoa dela guztien alde bateratuki egitea praktikan, praktikan beti aldezten da bat edo batzuk: baina teorian, motibazio guztiak barnebildu daitezkeen artikulazio bat egin daiteke. Hori besterik ez da artikuluan diodana.

    Odriozola kontrakoan tematu arren, ikusi beharko luke, filosofia euskaratik egiten ari den kolektibo bat garela. Horrek agerian uzten du gure motibazio garrantzitsuenetariko bat zein den. Baina esan gabe doa, noski.

    Honekin erantzuna emanda dagoela uste dut.

  15. Zizekekin esateko: “El problema ahora es el estrictamente leninista –cómo ACTUALIZAR las imputaciones de los medios de comunicación: cómo inventar la estructura organizacional que conferirá a esta inquietud la FORMA de una demanda política universal. De no ser así, el momento, la oportunidad se perderá, y lo que permanecerá será una perturbación marginal, quizás organizada como un nuevo Greenpeace, con cierta eficacia, pero también con metas estrictamente limitadas, con estrategias de marketing, etcétera. En otros términos, la lección «leninista» clave hoy es: política sin la FORMA organizacional de partido es política sin política, de modo que la respuesta para aquellos que simplemente quieren los (atinadamente llamados) «Nuevos Movimientos SOCIALES» es la misma respuesta de los jacobinos a los compromisarios girondinos: «¡Ustedes quieren la revolución sin revolución!». El obstáculo de hoy es que parece haber solo dos caminos abiertos para el compromiso socio-político: o jugar el juego del sistema, comprometerse en una «larga marcha a través de las instituciones», o actuar en los nuevos movimientos sociales, desde el feminismo a través de la ecología al antirracismo. Y, de nuevo, el límite de estos movimientos es que ellos no son POLÍTICOS en el sentido del Universal Singular: ellos son «un movimientos contra un solo problema», que carecen de la dimensión de la universalidad, es decir, no se relacionan con la TOTALIDAD social”.
    “Repetir Lenin”, Slavoj Žižek

  16. Joxe Manuel Odriozolaren nazionalismo linguitikoari hAUSnARTeko 0. alean egin nion kritika:
    http://basque.criticalstew.org/wp-content/uploads/art_apaolaza.pdf

  17. Independentziaren imaginarioa, balore unibertsalean bilakatu behar dugu. Horretarako, errealitateari lotutako diskurtsoa da partziala izan ez behar dena. Argi dago, hizkuntzaren defentsak, ezinbestekoa dela, Euskara duen herri independientea lortu nahi badugu. Baino zuk aipatzen duzun bezela, “limurtze” hori, Euskal Herriko biodibertsitate integrala ulertzeko balio izan behar du. Nere ustez, hizkuntzak ere (zoritxarrez, baino hori hala da), naziotasun identitate hori zatitzeko erabili dute. Galdera da, (zuk adibide xinple batekin aipatzen dezuna). Nola orekatu dezakegu herri honetan, eta batez ere politikan garatu behar den borroka ideologikoan, klase borroka (emakumeak, langileria, langabetuak, lumpena) eta ezinezkoa den abertzaletasun linguistikoa, ustelduak dauden instituzio batzuekin, iruzur batean erori gabe? Ze nolako mugimendu iraultzailea sortu nahi dugu, iraultza( edo independentziaren) egunera itxoin gabe?. Irabazi arte !! leloa, egunero irabazten diren konkista ttikietan (pertsonalak, kolektiboak) oinarritu behar dira. Futbol partida batean sortzen diren sentsazio horiek, Donostia, Bilbo, Tudela, Abaltzisketa edo Uztaritzeko emakume, langile, euskalzale, inmigrante edo zergatik ez, enpresari ttiki batek sentitu behar ditu, herri honetan denok (edo gehientsuenak) zerbait inportantea eta “historikoa” lortzen dugunean: Presoen hurbilketa eta etxeratze progresiboa; hondakinen kudeaketa; emakumeen aldarrikapenak geureak egitea; Euskararen ofizialtasuna hurrengo belaunaldiek benetan Euskaldunak izateko (behingoz); edo Uefa finala Euskal futbol talde batek irabazten duenean. Bai teoria da. Baino “polis globalaren” aro berri honetan praktikara lotuta joan behar du, nahitanahiez. Segi horrela Andoni, hausnartzen eta ausart izaten, betirako.

  18. “Bide batez, ordea, galdera bat egitea zilegi bekit: historian oinarritutako nazionalismoa zergatik hartu du begitan gure arteko zenbaitek?”
    Galdera egiten du Odriozolak. Aitzaki ederra ematen dit adierazteko nik zergatik hartu dut begitan.
    Izan ere, historian doktore izanik, erantzun gehiago topatu ditut lapiko kritikoan, gai bakarreko historialariengan baino. Nekez sinisten dut orain dela 500 urtetako gizartearen arazoak eta gure arazoak berdintsuak direnik. Ez dut sinesten Estatua orain dela 500 urtetako gain-egitura zenik. Are gutxiago sinesten dut horren idilikoa den historian, non eta, esate baterako, nafar erresumako Aragoiko aldea aipatzen ez dugun (etzaigulako komeni. Eta hala aitortzen du historialari esanguratsu hauetako batek); edo non eta itxura txarra zuten nafar erregeak ez ditugun aldarrikatzen, nahiz eta Karlosek egin bezala, EH osoa batu, euskaldunak, bide batez, feudalismo basatian hartuz. Barkatuko dit Berrian lehengoan idazi zuenak, izena gogoratu ez, baina oso adibide ona jarri zuen, konturatu gabe ziurrenik: nafar erresumak independentziari eutsi zion, gutxitua eta minorizatua, seigarren merindadean. Zer erabaki hartu zuen gure azken erregeak? nafar erresuma pikutara bidali eta frantziako errege bihurtu. Hori ere ez dugu aipatzen, badazpada ere. Baina ederki erakusten du orain dela 500 edo 400 edo 300 urte hartutako erabakiek nekez askatuko gaituztela. Orain dela 500 urte Erresuma bat izateak ez du esan nahi egun independienteak izatea. Errezago izango zen? agian.Ezagunagoak izango ginen? batek daki.

    Era berean, historia horrela kontatzeko modua ez ote da kolonialismoaren beste zantzu bat. Historiografia, euskal historiografia prefosta, asko berritu zen 90.hamarkadan, espainiako historiografiak proposatzen zuen eredu nazkagarritik aldentzen. Ez ote garen hara bueltatu berriro. Batzuetan, gainera, interes pertsonal hutsengatik.
    Espainia eta Frantziako historia nazionalen musikan ari gara dantzan. Guk gure historia kontatu behar dugu.Eta hori kontatzeko ez dugu baimena eskatu behar. ETa hori kontatzeko ez dugu Estatu baten beharra. Erran nahi baita, Estatua ez zen bestelako giza harremanak genituen. Eta?
    Horrek egiten gaitu besteok bezalakoak!
    ITaliak ez zuen estaturik XV. mendean, ezta XVI. edo XVIII. mendean ere. Horregatik ez du orain eduki behar?
    Estatua orain behar dugu. Ukan ez izanak ez du esan nahi ezin dugula izan.
    Esan gabe doa, noski, gu ez ginela bakarrak estatu aurreko gizarte batean antolatuta geundenok. Berdin zeuden espainolak eta frantsesak.
    Gure beharrak hasi ziren hasi zirenean. Horregatik gezurra da 500 urte estrategiarik gabe gaudela esatea. Orain dela 500 urte, konkista lazgarria gertatu arren, estrategia horren beharra ez zuten. Egun ditugun beste aldarri asko ez zuten bezalaxe.
    Azkenik, iruditzen zait orokorrean oso maila apaleko historia egiten dela gai bakartasunezko esparru horretan, Barcinaren eta enparauen mesederako.

  19. Bueno, hemen gauza asko aipatu da eta guztia bapatean irakurtzeak liseriketa-arazoak ekarri dizkit. Halere, zera aipatu nahiko nuke: zergatik eta zertarako nahi dugu independentzia? Sarritan, euskara, feminismoa, ekologia, hosria e.a. luze bat, independentziarako estrategia moduan erabiltzen ikusi ditut. Hau da, nolabait esateko, independentzia da helburua eta horiekd ira bitartekoak. Nik ezin dut ideia hau onartu. Zergatik? Independentzia, funtsean: boterea Madrid-etik eta Paris-tik Gasteiz (edo Bilbo, edo Nafarroa, edo Baiona)-era pasatzea besterik ez da. Asko da, ados! Baina zertarako nahi dugu boterea Gasteiz-en izatea, baldin eta beste guztiak berdin jarraituko badu? Euskal Herriko errealitatea da gizartea zatituta dagoela. Zatituta dago hizkuntza mailan, ekologia mailan, genero-ideologia mailan, hiztoria-interpretazio mailan e.a.etan. Horregatik, independentzia lortzeak hemengo egoera aldatuko al du? Ez!

    Ni independentzia zalea naiz, baina sarritan ez dakit zegatik naizen. Ez dakit txikitatik buruans artu didaten zerbait ote den ala zer den. Nik independentzia bitarteko gixa ulertzen dut. Argi dagoena da Madrid-etik eta Paris-etik euskal nortasuna ez dutela onartzen. Egia da Euskal herrian bertan ere biztanleriaren erdiak baina apur bat gutxiagok ez duela onartzen ere, baina sikiera erdia soilik da. Zer esan nahi dudan honekin? Independentzia independentziagatik baina gauza tristeagorik ez dagoela. Badakit zuek ez duzuela horrela planteatzen, baina sarri hainbeste independentzia gora eta behera, “independentzia zergatik eta zertarako?” galdera ahazten zaizue (eta zaigu ere esan beharko dut, niri ere sarri izaten naiz-eta horrela).

    Eta honen arira, eta amaitzeko, Asier Miron-ek esandako gauza bati helduko diot: “Nere ustez, hizkuntzak ere (zoritxarrez, baino hori hala da), naziotasun identitate hori zatitzeko erabili dute”. Ni ere guztiz ados. Baina zer? (“Baina zer?” hau ez dut txarrera eta zure aurka erabiltzen eh!) Euskal herritarrak bananduta gaude. Eta banaketa hori areagotu egin dutela hizkuntzagatik? Baina horrekin zer esan nahi duzu, euskararen diskurtsoa baztertu egin behar dela eta beste diskurtso jatorrago eta sentsibleago batzuk erabili? Sentitzen dut baina lehen esan moduan niretzat independentzia bitarteko soil bat da. Eta jendea batuago egoteagatik ez dut gauza batzuetan zedituko.

    P.d: ez dut inor kritikatzeagatik eta in or iraintzeagatik idatzi eh! Benetan barne-borroka batean bizi naizelako baizik. Eta inor deseroso sentitu bada, barka nazala.

  20. Benetan interesgarria Felix, zure gogoeta. Eta, uste ez baduzu ere, oso esaldi on eta argigarria bota duzu. Kezkek askotan gauza oso argiak esatera bultzatzen baitute. Zure kasua. “Ni independentzia zalea naiz, baina sarritan ez dakit zegatik naizen”. Horixe da gertatzen dena/zaiguna beste guzioi ere. Arrazoiak ematera behartu gaituzte, eta benetan, gertatzen zaiguna, sentitzen dugula da, ez, inolaz ere, argudiatu edo pentsatzen dugun zerbait delako, sentitzen dugulako baizik. Modernitatearen eta bere pentsamendu kartesiarraren ondorioak.

  21. Aupa Felix. Ia geroago erantzuten diedan zure kezka eta galderei. Bitartean, Jonek botatakoaren bidetik, Joxe Azurmendiren “Manifestu atzeratua” (1968) poemaren zati bat:

    “Baina libre izan nahi dugu,
    zer kulpa daukat nik.
    Eta txeke zuri faltsu baten antzean
    Gernikako arbola bat asmatu diguten arren
    libre nahia bekatu balitz bezala,
    aitzakiaren bat beharko bagenu bezala,
    guk, guztiz xinple, libre izan nahi dugu.
    Nahi dugu, besterik ez.
    Hauxe baita gure engainu azkenekoa:
    libre izan nahia justifikatu behar dugula
    pentsarazi digute
    lehen kanpotik eta barrutik orain.”

    Alegia, arrazoiak gure buruari ez dizkiogula eman behar, independentzia justifikatzeko, are gutxiago etsaiari. Aldiz, arrazoiak eman behar baditugu independentismoa indartzeko izan daitezela.

  22. Bi gauza bereizteko hemen.

    1) Independentzia maila sentimental batean. Ez dakigu zergatik nahi dugun. Hau da, berdin berdin ez dakigu, esaterako, zergatik gustatzen zaigun mendira joatea, edo zergatik garen Athleticekoak edo Osasunakoak, edo rallyak gustatzen zaizkigun, edo nik zer dakit. Gustatzen zaigu eta kito, independentzia nahi dugu eta kito. Arrazoiak eman daitezke, baina aurrekoak sentimenduak diren heinean, arrazoiaren aurrekoak dira. Sentimenduaren terrenoan gaude, hortaz. Hori da justifikatu behar ez duguna, independentzia nahi izatea. Eta sentimendu hori da españolek behin eta berriz behartzen gaituztenak justifikatzera, hau da, arrazoien terrenora eramatera. Hau da, zergatik gustatzen zaizu mendia? Gustatzen zaidalako, eta puntu. Ba independentziarekin ez da nahikoa izaten, sentimendua arrazoitu behar izaten da. Horregatik dio Joxek, euskalduna, tranpa horretan jausita, “gernikako arbola bat asmatu ziguten”, hau da, independentzia justifikatu beharra sartu ziguten, historia haundi bat izatera behartu gintuzten, hizkuntza zaharrena izatera… Azkenean, sentimendu bat justifikatzen dabilena da akonplejatua dagoena.

    Izan ere, beste plano batean,

    2) Planteamentu politiko bat denean, independentziarena, arrazoien mailan gaude, orain bai, eta hemen independentziarako arrazoiak zapalketarekin lotuak daude. Hau da, ekintza politikorako motibo politikoak dira mugitzen gaituztenak: euskararen zapalketa historikoa eta gaurkoa, zapalketa politiko-soziala (nazio mailakoa), zapalketa kulturala, ekonomikoa… Bigarren horretan, herritarrak kontzienteago bihurtzeko eta independentzia zaletasuna areagotzeko arrazoi eta motibo politiko horiek argitu eta jendearen aurrera eraman behar dira. Kontzientzia da orain terrenoa, politika. Beraz, hemen funtsezkoak dira arrazoiak. Baina hauek ez dira justifikazioak. Hau da, Nafarroaren konkista batzuentzat arrazoia izan daiteke, motibazioa, independentziarako, edo abertzaletasuna pizteko motibazioa; aldiz, ez da justifikazio bat independentziarako.

    Ez dakit honekin argitu den goian egon zitekeen nahas-mahasa.

  23. Berrian erantzun zidanez Odriozolak Garan idatzitako artikuluari, nik ere erantzuna Berriara bidali dut.
    Hemen:

    HEMEN

    2012-03-17
    Joxe Manuel Odriozolari erantzunez

    Andoni Olariaga

    Filosofian lizentziatua

    Badirudi urteak aurrera joan eta abertzaletasunaren diskurtso berri bat artikulatzeko saiakera berria hasi zenetik behin eta berriz eztabaida berdinetan kateatzen ari garela. Déjà vu sentsazio etengabea. Izan ere, martxoaren 11n Gara egunkarian 500 urte estrategiarik gabe artikulua plazaratu nuen, eta Joxe Manuel Odriozolak, lau egun beranduago, Nazionalismo linguistikoa izeneko artikulu batean nireari erantzun dio (hortaz, lerro hauekin jarraitu aurretik bi artikuluak irakurtzea gomendatzen dut). Hortik aipatutako sentsazioa.

    Ez naiz luzatuko, mamira joango naiz zuzenean. Odriozolak dio: «Olariagak benetan sinesten ote du nazionalismo orekatu eta idealean? Elementu guztiak, euskal hizkuntza eta kultura barne, modu osagarrian eta aberasgarrian artikulatuko dituen nazionalismo batean?» Erantzuna nire artikuluan bertan aurkitu daiteke: «Independentziak, beraz, helburu politikoa den horrek (estrategikoa dena, nahi bada, sozialismoa lortzeko), motibazio politiko guztiak artikulatu behar ditu. Teorian (a), hortaz, independentzia da artikulatzailea, eta motibazioak dira artikulatuak.»

    Hau da, (1) teorian motibazio guztien artikulatzaile izango den independentismo bat eratu behar dela diot. Zergatik? Odriozolak berak ematen du erantzuna artikuluan: «Guk dakigula, klase-arazoa lehenesten duenak nazionalismo soziala eta ekonomikoa aldezten du oroz gain. Genero-arazoa hobesten duen feminismoak emakumearen estatusa irauli nahi du bereziki. Lurralde-nazionalismoa lehenesten duenak beste ezeren aurretik nazioaren espazio geografikoa du xede. Historian oinarritutako nazionalismoak, gurean, nazio modernoaren aurrekari zuzena izan zen Nafarroako Erresuma du erreferentzia nagusia egungo egoera nazionala ulertzeko eta lantzeko. Nazionalismo linguistikoa aldezten dugunok euskararen herria dugu gure jardunaren erreferentzia nagusia, ez ordezkapenak eta asimilazioak larrututako egungo Euskal Herria».

    Hortaz, ikus daiteke motiboen unibertso oso zabala dela abertzaletasuna. Eta, beraz, independentziarako motibazio guzti horiek teoria batean batzea litzateke eraginkorrena mugimendu politiko horrentzat, bere helburu politikoari begira. Zergatik da beharrezkoa teoria hori artikulatzea? Artikuluan bertan ematen nuen erantzuna: «Independentismoa mugimendu zabala izanik, motiboen unibertsoa infinitua dauka. Hortaz, helburuan koherentea eta bateratua (independentzia), eta motibazioan anitza izan beharko luke». Hau da, Odriozolaren motibazioa eta Tafallako Fagorreko langile baten motibazioak berdinak ez direlako, besteak beste, behar da abertzaletasunaren motibazio diferenteak barnebilduko dituen teoria bat gorpuztea (adibide bat besterik ez da, ez bada egokia, beste bat topatu, aldatu eta kitto). Hortaz, Odriozolari ez diot arrazoia kentzen, teoria hori «ideala» da, teoria bat den heinean. Ados.

    Horregatik, ez dut ukatzen errealitatean gauzak oso bestelakoak direnik. Izan ere, teorian baino, (2) praktikan, artikuluan diodan bezala «herri batek garai bakoitzean erabakitzen du zein motibaziok hartu behar duen estrategikoki lehentasuna eta zein bigarren planoan utzi. Horrek nahitaez dakar estrategikoki praktikan erabakitzea zer diskurtso indartu behar den, aldian aldikoa. Baina eguneroko praktika horri ezinbestekoa zaio gaur egun urgentziaz, diskurtso politiko koherente eta egituratu batez janztea.» Hau da, praktikan beti aldezten da motibazio jakin bat, gure gustukoa izan edo ez. Aurten, agerikoa denez, memoria historikoa (1512ko konkista, Gernikako bonbardaketaren urteurrena…) da motibazio guztien gainetik indar gehien hartzen ari dena, horrekin batera nazionalismo historizistak hartu du pisu gehien (Katalunian, aldiz, nazionalismo ekonomikoak du indar handien orain). Hori estrategikoki (helburu politikoari begira) onuragarria den edo ez eztabaidatzea litzateke kontua. Hortaz, nik ez dut esaten ze motibazio izan behar den lehena, hori abertzaletasuna osatzen duen unibertsoak erabakitzen du egunez egun, borrokaz borroka. Noski, erabaki hori ez da kontsentsu baten bidez hartzen: borroka dialektiko gogor baten ondorio da, korronteen arteko borroka (Nabarralde, Lapiko Kritikoa, EHE, Gaindegia, Bilgune Feminista… nahi duzuen guztiak jarri); oilar-borroka, nahi bada, gehienetan. Odriozolak euskararen alde egiten du gehienbat, historizistek memoriaren alde, ekologistek borroka ekologistaren alde, sozialistek klaseak deuseztearen alde, feministek parekidetasunaren alde, eta abar, logikoa denez. Badakigu praktikan ezinezkoa dela guztien alde modu bateratuan egitea, izan ere, praktikan beti aldezten da bat edo batzuk, eta ondorioz, beste batzuk bigarren plano batean uzten. Baina teorian, motibazio guztiak barnebildu ditzakeen artikulazio independentista bat egitea ez da ezinezkoa. 500 urte estrategiarik gabe artikuluan horixe besterik ez nuen esaten.

    Joxe Manuel Odriozolak, bere artikuluan, argi eta garbi utzi du beretzat lehen motibazioa (beste guztien gainetik dagoena eta baldintzatzen duena) zein den: euskara. Errespetu osoa merezi dit. Bere arrazoiak dauzka eta artikuluan ederki deskribatzen ditu motibazio hori garrantzitsuetariko egiten duten arrazoiak (eta noski, gehienbat konpartitzen ditut). Motibazioak, ordea, pertsonalak diren heinean, subjektiboak dira, eta, beraz, beste mila motibazio daude abertzaletasunaren baitan: horiek errespetatzen ere jakin behar dela iruditzen zait. Izan ere, a priori, zein da ba motibazio garrantzitsuena: langile borroka, borroka linguistikoa, memoria historikoaren aldekoa, borroka ekologista, feminista…? Bakoitzak berearen alde egiten du. Nire artikuluko kritika zera zen: behingoagatik, abertzaletasunaren motibazioen unibertso zabal hori bilduko duen independentismoaren formulazio bat egiteko ordua heldu zaigula. Horixe da, eta besterik ez, artikuluan laburtuta esan nahi nuen guztia.

    Odriozola kontrakoan tematu arren, esan gabe doa Lapiko Kritikoa kolektiboaren motibazio garrantzitsuenetarikoa zein den praktikan. Teorian, ordea, beste motibazioak zilegitzat eta garrantzi berdinekotzat jotzen ditugunez, guztiak berdintasunean egongo diren formulazio baten alde egiten segituko dugu.

  24. Kaixo Andoni. Ulertzen dut esan nahi duzuna, baina ez nago ados sentimenduen kontu horrekin. Zergatik ez nagoen ados, bada: galdera bat egin zidaten behin eta benetan galdera klabea dela pentsatzen dut: euskaldunon arazoa politikoa al da? Beti diogu hemen gatazka politiko bat dagoela. Eta egia da, gatazka politikoa da, berriro diot, gatazka. Baina nik ez dut gatazkaz hitz egiten, nik arazoaz hitz egiten dut. Euskaldunon arazoa politikoa al da? Nire ustez ez. Zein da bada gure arazoa orduan??? ARAZOA EXISTENTZIALA da. Existentziala da arazoa, eta ez politikoa. Aldiz, gatazka bai, gatazka politikoa da.

    Eta zergatik den arazoa existentzial? Bada, ni arduratzen nauena ez da Gobernua Gasteiz-en ote dagoen, Iruñea-n, ala Madrid-en. Ni arduratzen nauena, inguru eta izate euskaldun hau harriskuan ikusten dudala. Eta gero ados, agian horren erantzunkizun handi bat izango dute Madrid-ek eta Paris-ek, baina hori ez da arazoa politikoa izatea. Gaur egunean Gasteiz-era edo Iruñea-ra Gobernua pasatzeak ez du esan nahi dena konponduta dagoenik. Jon Sarasua-k dioen moduan, euskararen botilak zuloa dauka. Eta nik ez dut uste Gobernua hemen egoteak botilari zuloa tapatu izana esan nahi duenik. Kontua da, independentzia eskatzen dugunean, arazo existentzial bati irtenbide politikoa ematen diogula.

    Eta nik egin duzun bereizketa egoki deritzot (hau da, sentimenduen eta arrazoien arteko bereizketa hori). Baina bereizketa horretako barruko konponenteak aldatuko nituzke, eta esan: sentimentalki nahi dudana ez da independentzia nahi dudala, baizik eta euskal existentzia da nahi dudana (bakoitzak ulertu beza nahi moduan euskal existentzia hori). Gero, askorentzat horretarako bidea denez independentzia (Sabino-ri begiratu besterik ez dugu independentzia estrategiaren parte soilik dela: berarentzat euskal esentzia mantentzeko bitarteko bat zen; niretzat euskal existentzia mantentzeko da), jendeak independentzia eskatu izan du, gogoratuz, hor ez dela amaitzen gure kalapita. Baina denborarekin hainbeste independentzia gora eta independentzia behera, ahaztu egin zaigu independentzia bitarteko bat dela, eta sentimendua izatez euskal-izate hori dela (esan moduan, euskal hori nahi den bezala uler dezala bakoitzak).

    Horregatik, nahiz eta egin duzun bereizketa gustatu zaidan eta nahiz eta badakidan askorentzat independentzia sentimendu bat bilakatu dela (niretzat ere oraindik sarri hala da) egiazko sentimendua beste bat delakoan nago. Horregatik, berriz egingo dut hasierako galdera: euskaldunon arazoa politikoa al da? Ez al da existentziala izango?

  25. Kaixo Felix,
    Eskerrikasko zure aportazioengatik, gustura irakurtzen ditugu.
    Beno, sentimenduak sentimendu, egiazko sentimendurik ez dago, sentimenduak printzipioz ez dira egiazkoak edo faltsuak. Horregatik, arazo existentziala benetako sentimendua eta independentzia superfiziala ez da bereizketa egokia. Arazo existentziala sentimendu gisa noski, zurea hala bada guztiz errespetagarria da. Nik uste maila batean nazio eta gizaki guztiona da arazo existentziala (baina definitu beharko litzateke zer den hori zehazki), gero agerikoa bihurtzen dela nazioren batek bere existentzia arriskuan ikusten duenean. Bizirautea bermatzeko, hain zuzen, garatzen du proiektu politiko bat, helburu gisa (helburu estrategiko) independentzia proposatuz.
    Hortaz, hitzak hitz edo adierak adiera, arazo mota asko daude eta ez daude mailakatuak. Nahi baduzu, arazo identitarioa, arazo kulturala / linguistikoa, arazo politikoa, existentziala, ekologikoa, kapitalismoarena, borroka feministarena… Kontua da, arazo guztien korapiloa askatzen joateko aspaldi ohartu garela arazo politikoa dela lehenik askatu behar den korapiloa (horrek ez du esan nahi beste arazoak alboratu behar direnik), korapilo horren askatzeak ekarriko baitu, alde batetik, arazo identitarioaren desagertzea (Galfarsororen zentzuan), arazo kultural edo linguistikoari beste tresna batzuekin aurre egin ahal izatea, berdin beste eredu sozial bat proposatzeko aukerari bide ematea… Arazo existentziala, zure kasuan hizkuntza bati eta nazio bati lotua badago, ezinbestean independentzia helburu estrategiko gisa planteatzetik askatuko da, ez dago beste modurik.

  26. Berriz ere begirada bat eman diot, eta zera topatu dut Joseba Sarrionandiaren “Moroak gara behelaino artean?” liburuan:

    “Euskaldun batzuek uste dute euskal estatu independenterik eskuratzea ezinezkoa dela, edo ez duela merezi (…)

    Beste euskaldun batzuek uste dute, independentzia ezinezkoa izan arren, … hainbat barrutitan, eta leku horietan espazio, denbora eta bestelako bizimoduak garatu behar direla autonomoki…

    Hirugarren batzuek uste dute estatua erdiestea derrigorrezkoa dela, mundua nazio-estatutan antolaturik dagoelako. Euskal herria nazio-estatua denean baizik ez dela normalizatuko.

    Laugarren batzuek pentsatzen dute estatuak ez direla jadanik erabakigarriak. Ekonomiako eta politikako esku ikusezinak globalizaturik daudela, eta mundu osoan ahalegindu beharra dagoela egitura sozio-ekonomikoekin batera politika eta kultura hobetzen….” (518.orria)

    Hor daude euskal herrian 4 tradizio inportanteak. Lehena, Lete, Imanol… eta abarrena litzateke: euskal herria metafora gisa ulertzen duena, lur zati gabe eta abar. Nolabait guztiok daukagu barruan halako nazio bat, metaforikoa, poetikoa. Bigarrena, autonomismoarena edo regionalismoa litzateke, PNVrena. Hirugarrena, ezker abertzalearena litzateke: euskal herriaren egungo gehiengo sozialaren proiektu politikoa. Laugarrena, hainbat komunista zein anarkistek izandako jarrera historikoan islatua dagoena.

    Sarrionandiaren ustez, “lau ikuspegiak desberdinak eta kontradiktorioak dira. Baina osagarritzat ere har daitezke.”

    Nik ere uste dut, maila batean laurak elkar egiten dutela, baina egungo baldintza politikoetan hirugarrenak hartzen du lehentasuna zalantzarik gabe. Lehena sentimentala delako, ez proiektu politiko bat; bigarrena agortuta dagoelako; eta laugarrena, askapen nazionalari ez heltzeko aitzakiaz jarrera komunista kimikoki purua proklamatzen duelako.

  27. Joxe Manuel Odriozolaren erantzuna nire “Joxe Manuel Odriozolari erantzunez” artikuluari:

    2012-04-26
    Mamia eta axala nazio eraikuntzan

    Joxe Manuel Odriozola

    Euskara irakaslea

    Nazioaren oinarria bertako kideek ahalik eta osagai eta balio funtsezko gehien partekatzean baldin badatza, auzia ezin da osagaien kantitate kontura soilik murriztu. Partekatutako nazio-identitatearen motibazioak asko eta askotarikoak izatea ulergarria da noski gizarte modernoaren aniztasuna eta konplexutasuna kontuan izanda. Hala ere, esan bezala, identitate nazionalaren osaeran bada bigarren ezaugarri nagusi bat: kalitatea. Osagarri guztiak ez dira balio eta esanahi berekoak. Batzuk muin-muinekoak diren bitartean, besteak axalekoak izan litezke. Esaterako, kirol selekzio nazionalaren —diodan, bidenabar, txalogarria irizten diodala ESAITen lanari— edo ekologismoaren balioak gutxiesteko asmorik gabe, nik ez nituzke euskal izatearen bereizgarria bermatzen duen funtsezko balioarekin alderatuko. Beraz, komeni zaigu mamia eta axala zorrotz bereiztea, balizko euskal nazioaren atzean zer dagoen jakiteko.

    Andoni Olariagak arrazoi du euskal nazioaren aldeko atxikimenduak eta motibazioak ugariak direla aitortzean. Gure arteko eztabaidaren testuingurua kokatze eta argitze aldera, betoz bere hitzok: «Motibazioak, ordea, pertsonalak diren heinean, subjektiboak dira, eta, beraz, beste mila motibazio daude abertzaletasunaren baitan: horiek errespetatzen ere jakin behar dela iruditzen zait. Izan ere, a priori, zein da ba motibazio garrantzitsuena: langile borroka, borroka linguistikoa, memoria historikoaren aldekoa, borroka ekologikoa, feminista…? Bakoitzak berearen alde egiten du» (BERRIA, 2012-03-17).

    A priori zein ote d(ir)a euskal naziotasunaren osaeran esku hartzen duten motibazio-elementu funtsezkoena(k)? Nik esango nuke nazio-identitatearen sistema osatzen duten osagarri horien artean badela alderik, eta aldeak ez direla gainera nolanahikoak. Arestian aurreratu dudanez, nazio-motibazioen ugaritasunari balio demokratiko guztia aitortuta ere, motibazio-elementu horien zer-nolakoa definitu eta ebaluatu beharra daukagu. Zer da muin-muinekoa, zer axalekoa? Azken batean, euskal nazioaren oinarrizko ezaugarri nagusiak zeintzuk diren zehaztu eta finkatu beharra daukagu. Gainerakoan, izan ere, inertziak tarteko, egungo nazio-akulturazioaren baldintzetan nagusi diren tasunak eta keriak gailenduko zaizkigu garatu nahi dugun proiektuan.

    Nazioa zerk egiten du euskal nazio? Zerk egiten gaitu munduko mapan nortasun eta izaera propioko nazio eta kultura? Agian, politika ekologiko zuzen eta egoki batek? Beharbada, feminismoaren mugimenduak eta praxiak dituen era askotako emantzipazio-balioek? Klase-ustiapena eta bazterketa sozioekonomikoa gainditzeko borroka sozialak? Ez dirudi. Ez dirudi nazioaren euskal bereizgarria aurreko motibazio eta balio horien emaitza denik. Ez dirudi motibazio eta balio sozial horien aldeko berdintasun-borrokak nazio bat euskal nazio bihurtzen duenik. Andoni Olariagaren hitzotan aurki dezakegu apika aurreko galdera horien erantzun bide bat: «Esan daiteke, hortaz, identitate indibidual, kolektibo eta giza espeziaren oinarria norberaren hizkuntza(k) d(ir)ela. (…) Hortaz, identitatea hizkuntzak sortzen du. Izan ere, zerk egiten gaitu euskaldun? (…) Euskarak» (BERRIA, 2010-11-09).

    Laburbilduz: nire ustez praxi soziolinguistiko euskaltzale eta abertzaleak ezaugarritzen eta bermatzen du gurean nazioa euskal nazio izatea. Gainerako berdintasun-borroka guztiak ondo etorriak izango dira, jakina, baina ez dute zertan bermatu euskal nazioaren berariazko izaerarik gurea bezalako nazio minorizatuaren baldintzetan. Emantzipazio-borroka sozialak eta minorizatutako naziotasuna ez baitatoz bat gehienetan.

    Hizkuntza normalizatu batek, nazio-funtzioak bereganatuak dituen batek, nazio jakin batera garamatza nazioka eratutako gaurko munduan. Oinarrizko datu hori ezin dute dirudienez abertzale askok ulertu. Betiko adibidea jartzeko, hona froga harria: Irunen espainieraz bizi denaren erreferentzia sozial eta nazionalak espainolak dira eta erreferentzia-eremu horren baitan sozializatzen denez, nazio-identitate espainiarraren altzoan bizitzeak dituen ondorio guztiak ditu bere baitan; beste horrenbeste gertatzen zaio Hendaian frantsesez bizi denari. Hortaz, alde honetan nazio-hizkuntza espainolean bizitzeak espainol egiten gaitu, hizkuntzari darion erreferentzia-eremu nazionalean mamitzen dugulako geure nortasunaren alderdi hori. Hizkuntzak, beraz, konstelazio nazional batera edo bestera garamatza zuzen-zuzenean hark nazio-mailako funtzio komunikatiboak eta eratzaileak betetzen dituen neurrian, han kokatzen gaitu eta han eraikitzen du gure identitatea.

    Horiek horrela, gure nazioak euskal nazio izan behar baldin badu, Olariagak onartzen duen bidetik, euskaraz eta euskaratik jaso beharko dugu euskaldunon etxe hori, bestela ez baita euskaldunon nazioa izango. Zehazkiago esanda, euskarak nazio-hizkuntzaren funtzioak betetzen dituen neurrian soilik eraiki lezake euskal nazioa. Auzi honetan ez ditzagun kontzeptuak nahasi, ez dira-eta gauza bera berdintasun soziala eta nazio berdintasuna. Sozialismoak, adibidez, ez du euskal naziorik eraikitzen berez. Ezta ekologismoak edo feminismoak ere. (…) Emantzipazio sozialaren aldeko borrokak ez du berez zertan bat etorri nazio hizkuntza eta kultura minorizatuaren aldeko borrokarekin, ez duelako bat egiten nazio minorizatuaren identitatearekin. (…)

    Gure ustez, euskal nazio-eraikuntzaren prozesuan askatu behar diren korapilo nagusiak ez daude berdintasun eta justizia sozialaren arloetan berez eta besterik gabe. Euskal nazioaren arazo behinena munduko herri eta nazio minorizatu gehienen arazo berbera da hondar-hondarrean: alegia, minorizazioak errotik erauzi digu gizartearen euskal izaera linguistiko, kultural, sozial eta nazionala, eta orain ez gara gai emantzipazio soziala eta nazio-askatasuna euskal ikuspegiaren arabera uztartzeko.

  28. Horrela boteprontoan (aurrerago erantzungo diot hobeto), iruditzen zait Odriozolak akats larri bat egiten duela nazio eraikuntza eta independentziarako estrategia nahastean. Hortik datorkio bere diskurtsoaren nahaste borraste guztia.
    Aurreko artikuluan ere, gauza oso grabe bat esaten zuela iruditu zitzaidan. Hau da, “Hala eta guztiz ere, nahiago dugu euskaraz eta euskaratik eraikitako nazio baten aldeko saiakera alferrean tematu, balizko independentzia politiko arrakastatsuan lehiatu baino.” Hori esatea iruditzen zait irrespontsabilitate handia izatea dela, baina tira, borroka alferrean tematu nahi badu, bejondeiola. Besteak kantsatuak gaude borroka alferretan tematuak egoteaz.

  29. Nire ustez, Odriozolaren akatsa sakonagokoa da. Identitate kultural/antropologikoa eta identitate politikoa nahastu egiten ditu. Beste era batera esanda, hizkuntzari zentraltasuna emateko, politikan oinarritu beharrean, teoria zientifiko batean oinarritzen da. Bere idazkietan “euskal nazioaren berariazko izaera” bezalako baieztapenek agerian jartzen dute hau. Zein da ba berariazko izaera hori ba? Nork esaten du berezkoa den hori zer den? Euskara ez da beti izan euskal nazioaren sinbolo garrantzitsuena (arraza, klasea…). Hortaz, beste guzi horiek oker al zeuden?
    Antza denez ez da fio hizkuntza bat aurrera ateratzeko egin beharreko borrokan (politikoan). Gehiago fidatzen da naziotasunerako hizkuntzari estatus finko bat ematean. Eta estatus finko hori justifikatzeko teoria zientifikoak erabiltzen ditu: Erlatibismo linguistikoa. Hortaz, zergatik da Odriozolaren ustez euskara naziotasunerako derrigorrezkoa? Teoria zientifiko batek hizkuntzak mundu ikuskera bat ematen digula diolako. Jendeak eduki ditzaken nahiak bost axola dute. Horrela da teoria zientifikoak hori horrela dela esaten duelako eta kito.Hortaz, Odriozolak, hizkuntzaren zentraltasunaren afera esfera antropologiko/linguistikoan kokatzen du, ez politikoan. Nire ustez, hizkuntza naziotasunerako zentrala izango da euskal jendartearen gehiengoak horrela dela pentsatzen badu eta borondate horiek parametro horietara eramateko borroka politikoa egin beharko da (borroka politiko horretan erabili daiteke erlatibismo linguistikoaren teoria borondate horiek indartzeko). Baina inolaz ere egin ezin daitekeena, hizkuntzak eman dezakeen mundu ikuskera batek ideia politiko batzuk edukitzera determinatzen gaituenik pentsatzea da. Borroka eta eztabaida, politikoa da ez zientifikoa.
    Baina zertarako eztabaida guzi hau? Zertarako nahi dugu jakin “benetan” zerk egiten duen euskal nazioa nazio? Azken finean subjektu politiko bat mugatzen ari gara (nire ustez hau Odriozolak ere onartzen du). Odriozolak euskararen alde borrokatuko den jende multzoa definitu/mugatu nahi du, eta zedarritze hori egiterakoan politika alde batera uzten du. Hau da borondatea alde batera uzten du. Honek guztiak darama Odriozola garrantzi handiagoa ematea euskalduna izateari euskararen alde egoteari baino. Euskalduna izate horrek bakarrik ezin du bermatu etorkizunean EH euskaldun bat edukitzea, euskararen alde dagoen jendarte batek aldiz bai.
    Eta bukatzeko Txillardegiren hitz batzuk eta galdera bat ekarriko ditut hona: «Estatu batekin, agian, euskara ez da salbatuko; baina estaturik gabe, ziur ezetz». Odriozolaren planteamenduekin posible ahal da subjektu independentista indartsu bat artikulatzea?

  30. Oraintxe akordatu naiz aurrekoan idaztekotan egon nintzela eta gero ahaztu zitzaidan. Eskerrikasko desastre, iker, gorka eta asier zuen kritika ta iritziengatik.

  31. Aupa gazteak!

    Lehenik eta behin zorionak egiten ari zareten eztabaidarengatik! Zein beharrezkoa den! Oker ez banago 45-50 urte izango dira maila honetako eztabaidarik ez dela planteatzen, ez behintzat dimentsio hauetan, eta zerbaiten seinale izango da hori, zerbait onaren seinale, esan nahi dut. Dena den, on beharrean hasiera baino ez luke behar izan, baina eskerrak eman debate hori pizten zabiltzatenoi.

    Joxe Manuel Odriozolaren ekarpenak aski interesgarriak dira, ez errespetagarriak bakarrik. Niri behintzat hala egiten zaizkit. Nik ere gehiago jotzen dut borondatearen ildoetatik, oro har hemen planteatzen ari diren bideetatik. Baina, ezin ukatu, kontraesan ugari sortzen dizkidan bidea da. Uste dut komeni dela proiektu politikoak/identitateak/zalantzaesistentzialak bereiziko dituen akordio semantiko orokor batzuetara iristea, eztabaida horretan denok ere parte har dezagun, eta ari garenean zertaz ari garen jain dezagun bederen!

    Dena den, badarabilkit buruan zalantza bat azkenaldion, konkretua dirudiena, baina niri sakoneko kontraesanak iradokitzen dizkidana. Borondate politikotik eratorritako nazioaren baitan nola arrazoitzen ditugu, nola zilegitzen dira euskararen aldeko politika zorrotzak? Nola esan erdaldunari euskaldunen hizkuntza-eskubideak bermatzeko?

    Hara, Melenchon ezkertiarrak hizkuntza “erregionalen” (sic) ofizialtasunaren inguruan hitz egitean erabiltzen duen diskurtso unibertsala: “Frantziar guztiak berdinak dira, ezin dugu permititu legeak desberdinak izatea bere lurraldearen baitan”. Eta hor, (Nazioaren argumentuak balio ez digunez) erantzungo diogu berdintasunak ez duela homogeneitatea esan nahi, eta berdintasuna asimetrikoa dela, eta euskaldunok gure eskubideak ditugula.

    Borondate hutsean oinarritutako gure Nazioan, guk Melenchoni ematen diogun erantzuna izango da erdaldunek euskal estatuan euskara “inposatu” nahi dugunoi emango digutena (ezingo dutelako esan “Porque esto es España”). Eta, kasu egiten badiegu, Melenchonek guri egitea nahiko genukeen bezala, ez dute euskara ikasiko, ezerk ez dituelako horretara behartzen, euskaldunok frantsesez ikastera behartuak ez geundekeenez; eta behartzen baditugu, Melenchon Frantzian egiten ari dena egiten ariko gara, gehiengoaren “borondatea” inposatu, (suposatuz, gehiengoa euskararen aldeko politika zorrotzen aldekoa dela) berdintasun printzipio tranpati horrekin.

    Arazoa da, egoera idealista horretan jarrita, euskarak, Estatu independente batean ere hizkuntza minorazitua litzatekeen neurrian, galtzeko guztiak lituzkeela, frantsesak Frantzian ez bezala.

Leave a Reply