Progreso edo aurrerabiderik al dago historian?
By Olariaga • Mar 19th, 2010 • Category: Asteko Gaia
Aurrerabidean al dago historia edo ez? Horixe da eztabaidarako gai. Progresorik egon al da moralean?
Galdera, azken finean, hauxe dugu: zer da progresoa? Progresorik bada? Ideia faltsua al da? …
“La humanidad no representa una evolución hacia algo mejor. El progreso es meramente una idea moderna, es decir, una idea falsa. El europeo de hoy sigue estando, en su valor, profundamente por debajo del europeo del Renacimiento.” Nietzsche, F. El Anticristo. S4
“So the pragmatist answer to the question Lyotard raises in his “Universal history and cultural differences” – “Can we continue to organize the events which crowd in upon us from the human and nonhuman world with the help of the Idea of a universal history of humanity” – is that we can and should, as long as the point of doing so is to lift our spirits through utopian fantasy, rather that to gird our loins with metaphysical weapons. We deweyans have a story to tell about the progress of our species, a story whose later episodes emphasize how things have been getting better in the West durin the last few centuries,…”[1]
[1] Richard Rorty. Objectivity, relativism and truth. 212. orria
“La idea de progreso resulta indefectiblemente de esto: no representa más que el movimiento por el cual el saber se supone que se acumula, pero ese movimiento se extiende al nuevo sujeto socio-político. El pueblo está en debate consigo mismo acerca de lo que es justo e injusto de la misma manera que la comunidad de ilustrados sobre lo que es verdadero y falso; acumula las leyes civiles como acumula las leyes científicas; perfecciona las reglas de su consenso por disposiciones constitucionales cuando las revisa a la luz de sus conocimientos produciendo nuevos «paradigmas».” Lyotard, Jean – François. La condición postmoderna. 102. orria.
Olariaga (Berriz, 1984) Filosofian lizentziatua. Jon Jimenez-ekin batera "Modernitatearen auziaz" (Jakin, 2009) idatzi du. Noizean behin, GARAn eta BERRIAn iritzi artikuluren bat idazten du. Orain, erlatibismoari buruzko Tesia egiteko asmotan dabil.
Email this author | All posts by Olariaga
Progresoa egon badago. Walter Benjamin-ek zioen bezala: “Ez dago zibilizazioaren dokumenturik modu berdinean barbarismoaren dokumentua ez denik ” (Illuminations, 1973).Theodor Adorno-k berriz zera zion: “Ez dago historia unibertsalik basakeriarik humanitarismora doanik baizik eta habailatik bonba megatonera” (Negative Dialectics, [1966] 1992). Beraz, ematen du zibilizazioaren hedapena, hau da, progresoaren hedapena neurtzeko modu zehatzak badaudela. Habailarekin sikiera Davidek Goliat akatzeko bidea aurkitu zuen!
GAUR8.info
Dirua, progresoa eta zientzia fikzioa
Naiara Garzia
2009ko Maiatzaren 22a
Nire aitonak herriko zentralean egin zuen lan jubilatu arte, eta diru estra bat jasotzeko aizkora kirtenak egin zituen 82 urte bete zituen arte. Esan beharrik ez dago ez zela aberastu eta ez zuela inolako kapritxo berezirik izan bere bizitza osoan zehar, ez bere urtebetetzeetan, ez Gabonetan… Ez dakit beste bizitza batekin noizbait amestu zuen. 91 urterekin hil zen eta orain ezin diot horrelakorik galdetu.
Gu berriz beste modu batetara hezi gaituzte. Gaztetan ikastolan historiaren zati bat ginela erakutsi ziguten, prozesu baten ondorio bat (eta ez nolanahiko ondorioa, beste edozein zibilizazio baino hobea), eta teorikoki XIX. mendean giza eskubideei eta lanari dagokienez Mendebaldean zer aurrerapauso eman ziren erakutsi ziguten, lanaldiaren murrizketa eta langileen egoeraren hobekuntza, besteak beste. Aurrerapenaren eta merkatu librearen eskutik gure gizarteak hobera egin zuela azaldu ziguten testu liburuek, Charles Chaplinek «Modern Times» (Garai modernoak) filmean egin zuen gure gizartearen erretratua zerbait anekdotikoan bilakatuz. Makinaren eta gizakiaren arteko oreka delikatu hori alde batetara utziz (makinaren esku gizakiak nozitu duen kosifikazioa, esaterako), aurrerapena eragozpen guzti horien gainetik zegoen, antza, eta Aldous Huxleyk «Brave new world» («Bai mundu berria») bere eleberrian azaldu zuen gizartea zientzia fikzioa iruditu zitzaigun, beste anekdota bat. Hortxe geunden gu (Europa), historiaren puntan, herrialde asko beste egoera batean egon arren.
Herri batean hezi izanak ere munduarekiko eta gizakiarekiko nuen ikuspuntu baikorrean zerikusirik izanen zuen, ziurrenik, nire etxe atzealdean zeuden baratzak kendu eta industrialde bat egin zuten arren, hau ere herriaren aurrerapenaren izenean (herriari lana ekarriko omen zion, baina urteek horrela ez dela izan erakutsi dute).
Izan ere, progresoa, neurri handi batean eta jende askok ulertzen duen bezala, makina handi eta itsu bat da: gizakiaren begietara so egitea ahaztu zaio, eta edertasuna eta natura bera unibertsoko bazter batean bueltaka dabilen eta guk ikusten ez dugun makina bat baino arrotzago zaizkio. Bitartean, gure aiton-amonak hondakinak bailiran dirutza bat ordaindu arren zahar-etxe triste batzuetan hiltzen dira, agureak zaintzen dituzten zentroak ez baino ikuskizun grotesko baten antzezlekuak diruditen eraikinetan. Etxebizitza duin bat zer den ere ahaztu egin zaigu (eta honen ondorioz, nukleo sozialak gizartearentzat duen garrantzia) azken urteetan egin dituzten hormigoizko hiri-hilerri horien ondorioz, non jendeak asteburua iristen denean lehenbailehen, kontziente izan gabe beharbada, autoa hartzen duen, beste norabaitera joateko, eta non goiko bizilaguna hil arren ez zaren apenas ohartuko, ez baituzu ezagutuko. Baina ez dio axola, zertarako kexatu, abiadura handiko trena badator eta bagoaz aurrera (nora?).
Abiadura handiko tren bat egin behar dutelako gu geu ere aberatsagoak garela sinestarazi nahi digute, progreso horren parte garela, alegia. Klase ertainera iristen ez garenok, ordea, arrazoi ekonomiko objektibo batzuengatik, eta ideia horiekin bat egiten ez dugunok aspaldi utzi genion progresoak eskaintzen digun etorkizun bat imajinatzeari, etorkizuna oraina bezalaxe ikusten dugulako, urteak joan urteak etorri: logela bat etxe batean, eta 800 (beharbada 1000) euroko soldata bat.
Abiadura handiko trena muturraren aurretik igaro arren eta asteburuetan eskiatzera joateko Pirinioetako autobia egin arren, nire buruari gizarte honen ardatza den lanaren zentzua zein den galdetzen diot, ekonomikoki, adibidez, ongizatezko gizarte honetan soldatak hain eskasak direnean. Bizitza duin bat izateko adina diru irabazteko lan egiten genuela uste nuen, baina badirudi ez dela horrela. Dirua, hori bai zientzia fikzioa.
Goierriko AHT Gelditu! elkarlanak salatu nahi ditu Ibarretxek aipatu dituen AHTren obren onurak faltsuak
28/08/2008
Lehen aldia omen da Ibarretxek AHTren obrak bisitatzen dituela. Horixe izan da hainbat komunikabideek azpimarratu nahi izan duten aldea. Lehen aldia bada ere, askotan entzun behar izan ditugu Abiadura Handiko Trenak Euskal Herriarentzat izango omen dituen “onurez” hitz egiten: ekologikoa dela, ez dagoela garraiobide sozialagorik, Euskal Herriarentzat estrategikoa dela, trenera igotzeko aukera ezin dugula galdu… Argumentu exkaxak eta hitz potolo baina eduki gabekoak: progresoa, etorkizuna, Europarekin konexioa… Eusko Jaurlaritzak Euskal Herrian inoiz eraiki nahi izan den azpiegitura handienaren aurrean daraman publizitate-kanpainari leial. Orain arte, ez Ibarretxe jaunak, ez eta berarekin batera herri honen etorkizuna erabakitzeko ahalmen osoa dutela uste dutenek, ez dituzte hitz horiek indartuko dituzten datuak eman:
· 1.100 kamioi kenduko omen ditu, baina ez digute esaten zenbat pasatzen diren gaur egun, Jaizkibelgo Superportuarekin eta abarrekin zenbat kamioi pasarazi nahi dituzten, ez eta kamioi horiek zein merkantzia garraiatuko lituzketen. Argi dagoen gauza bakarra, AHTak ez dituela Euskal Herrian pairatzen ditugun, eta Eusko Jaurlaritzaren politikak jarraituko badu, pairatuko ditugun garraio-arazoak konponduko.
· Ekologikoa da. Trena garraiobide ekologikoena dela esaten digute, baina detaile bat ahazten dute hori esaten digutenean: hau ez da ohiko trena, hau Abiadura Handian doan trena da. Alde guztietatik begiratuta ere, ingurumen aldetik, eraikuntzaren aldetik, energia-kontsumo aldetik, etab. Euskal Herrian AHTa eraikitzeak ingurumenean dakarren kaltea izugarria da; datu bat ematearren, AHTa eraikitzen isuriko den CO2 guztia, AHTak martxan, eta aipatzen dituzten 1.100 kamioi horiek 100 urtez eramanez aurreztuko lukeen CO2 isurketaren pareko litzateke.
· Garraiobide sozialena dela entzun diogu Lehendakariari. Nola izango da soziala diru publikotik enpresa pribatura 9.000 milioi euro baino gehiago bideratu, Euskal Herriko joan-etorri motorizatuen % 0,3a hartzen ez duen traiektua egin eta gainera, ohiko trenak alde batera utziko duen garraiobidea? Ekonomikoki datozen belaunaldiak baldintzatuko lituzkeen azpiegitura izango da.
Baina Ibarretxe jaunaz hitz egiten entzuten dugunean, “demokrazia”, “parte-hartzea” eta “herritarren nahia” gisako kontzeptu gaur egun abstraktuegiak eta errazegi erabiliak darabilzkigu buruan. Eta gehien errepikatzen digun hitza, herri-kontsulta, demokrazian pausuak emateko bidea omen da, herritarren nahia ezagutzeko era. Abiadura Handiko Trenaz ari garenean, aldiz, herritarren hitza entzutea baino, diruaren hotsa gustukoagoa dutela argi utzi digute. Ibarretxeren ustetan AHTa gure herriarentzat estrategikoa bada, ezinbestekoa bada gure etorkizunarentzat, eta hala ere, herritarron zati handi bat kontra bagaude, edo gutxienez zalantzak baditugu, zergatik ez digu lehenik benetako informazioa ematen honen inguruan, eta bigarren HERRI-KONTSULTA bat egiten? Horixe da Euskal Herriko hainbat herritan egin dutena: informatu eta galdetu.[
hementxe dago neretzat progresoa]
Herria Alde Kontra Data
Urbina %0 %100 2006-07-16
Gasteizko kontzejuak %4 %90 2006-10-29
Itsasondo %10.8 %88.8 2006-12-03
Atxondo %0 %99 2007-03-25
Alegia %4.5 %94.5 2007-04-01
Angiozar %2 %94 2007-07-01
Aramaio %1.48 %97 2007-09-30
Elorrio %3,8 %95,26 2007-12-02
Anoeta %1,1 %98,1 2007-12-02
Mugerre %8,7 %91,7 2008-03-9
Uztaritze %7,95 %92,05 2008-03-9
Erantzuna argia izan da, herri horiek ezezko borobila eman diote AHTri. Gauzak horrela, zer dela eta Eusko Jaurlaritzak ez ditu herritarrak galdetu nahi? Herritarrei informazioa eskainiko litzaiekeen prozesu batean, herritar horiek dirua xahutzearen, ingurumena suntsitzearen eta azpiegitura ez sozialaren aurka bozkatuko lukeelako.
Gaia pixka bat filosofian berkokatzeko, berriz galdera batzuk planteatu nahiko nituzke. Hegelek historia modu dialektikoan emango balitz bezala ikusten du. Erraz erraz esateko, tesiak antitesia barneratu eta sintesia sortzen da, eta hortik berriz prozesu berdina historian zehar. Ikuspegi horren atzean historiaren teleologia bat dago. Alegia, gizakia helburu baterantz doa. Historiak helburu bat du, beraz.
Gero, historiaren ikuspegi teleologiko hori Schopenhauerrek eta Nietzschek kritikatu dute, historian ez dagoela progresorik, baizik eta gauzak forma berdinen pean errepikatu egiten direla esango dute. Betiereko itzuleraren ideiak hori adierazten du.
Galderak dira: giza egiturak, morala, eta abar, perfekziorantz doaz, edo ez? Hau da, kritika marxistatik haratago pixka bat joanda, gaur egungo morala Erdi Arokoa baino “hobea” edo “osoagoa” al da?
Eta beste galdera bat: komunismoaren (bir)formulazioak progreso bat izan al du? Alegia, 60. hamarkadako komunismotik gaur egunekora progreso bat egon al da?
Hortxe nire galderak.
Hegel/Schopenhauer eta Nietzsch horrarte bai…Gero ez dizut jarraitzen…Olariaga…ta esplikatzen saiatuko naiz;) nire ez-jarraipen hori;
Galderak dira:
giza egiturak, morala, eta abar, perfekziorantz doaz, edo ez?
azpigaldera batzuk:
1.Giza egiturak diozuenean zer nahi duzu esan zehazki?
2.Zein moral? morala orohar…moral bakarra al dago ba?Filosofiako hiztegietako morala?Zein korrontetako morala, super gizonaren moralaz zabiltza hitzegiten?
Savaterren honek balio digu[niretzat hemen tranpa handi bat dago]?
“Moral es el conjunto de comportamientos y normas que tú, yo y algunos de quienes nos rodean solemos aceptar como válidos; ética es la reflexión sobre por qué los consideramos válidos y la comparación con otras morales que tienen personas diferentes.”
Fernando Savater
Ética para Amador, cap. III.
3.Zein perfekzio? norentzat? zein ikuspuntutik?
4.Bai edo ez dikotomia? ez al da galdera sinpleegia?zuri baltzekoa, alegia,absolutuen artekoa?
5.Ez al luke erlatibistmo erlatibista batek hori baino prisma anitzagoen arteko kalaka bermatu behar?
Hau da, kritika marxistatik haratago pixka bat joanda, gaur egungo morala Erdi Arokoa baino “hobea” edo “osoagoa” al da?
1.Zein kritika marxistatik( zein autoretik) haratago joanda? Azken 500 urtetako denbora/espazio gizarte zehatzeko botere harreman asimetrikoen eta hauen erabakitze eskubidearen gaitasun diferentzialak non gelditzen dira haratago joate horretan?
2.Galdera honetan “hobea” eta “osoagoa”ren zure definizioa zein da?
Eta beste galdera bat: komunismoaren (bir)formulazioak progreso bat izan al du? Alegia, 60. hamarkadako komunismotik gaur egunekora progreso bat egon al da?
Hortxe nire galderak.
1.Galdera honetan galtzen naiz. Zein komunismo, nongoa?
Progresoak berak, diskurtsoaren unibertsaltasuna betetzen saitzen den heinean, ta artikulazio hegemonikoa egikaritzen den heinean, ez al gara Lakoff irakasleak argiki adierazten digun, bestearen enmarkatuan diskurtso bat garatzen ari, apriori umezurtza zaiguna kritika serio baterako?
Filosfiatik atara baldin banaiz ez da izan nire asmoa, ez dakit egia esan non dauden mugak, zelan bereizten diren…baina hori beste eztabaida bat da.Benga geroarte!
Ongi. Galderak argitze aldera, lehenengo esan, ongi dagoela gure artean ulertu gaitezen erabiliko dugun hizkuntza zehaztea eta horretan exijenteak izatea. Horrek gerora problema bat izan dezake ordea, alegia, erabiltzen ditugun kontzeptu asko arinkeriaz erabiltzen baditugu. Gero, ulertu nahi duenak ulertuko du, ez? Baina onartuko dut agian arinkeriaz bota ditudala galderak, ulertuko zirelakoan pentsatuz. Zehaztuko ditut, baina lehenik puntu pare bat. Morala edo etika, gizarte baten ohiturak dira printzipioz, gizarte baten balioak. Haren gainetik edo haietaz hausnartzeko egiten den saiakera metaetika litzateke (hemen inportanteena ez dira kontzeptuak, dena den). Savaterren tranpa: Etika (edo metaetika) ez da “la reflexión sobre por qué los consideramos válidos”, (eta hau nik diot) “sino por qué DEBEMOS considerarlos…”. Metaetikak behar izanaz hitz egiten du: hau da, zein izan behar den portaera egokiena, eta abar. Baina horrek printzipioz FORMALKI erabakitzen du zer dagoen ondo eta zer gaizki. Gero, errealitatean formalki pentsatua dagoena kontraesanean jausten da: formalki ondo zer dagoen BETI edozein testuinguru eta abarretan egon behar delako. Hori Kanten inperatibo kategorikoaren problema da, adibidez.
Hori argituz, morala edo etika progresorantz doazela diodanean, gure balioak, gure ohiturak aurrerapen bat jasan dutenentz galdetzen nuen (hori mendebaldeko kulturan). Eta horren gainetik, Mendebaldeko gaur egungo kulturari begiratuta, giza eskubideen lorpena, “demokraziak”, eta abar, ia progreso bat izan diren. Galdera xinplea da, erantzuna zaila. Giza egiturak diodanean, demokrazia, gizartea, estatua…, nahi duzuna. Zein moral? Noski moral mota asko daudela, horixe eztabaidatzeko jarri dut galdera espreski. Bai edo ez dikotomia? Galdera sinplea, bai. Eta galdera ongi dago: zein perfekzio, norentzat? Subjektiboa bada erantzuna esan. Objektiboa bada, esan nork ezartzen duen kriterioa objektibotasuna definitzeko. Galdera bi absolutuen artekoa bada (bai/ez), ba agian nire galderak ere horixe bilatzen du, galderaren birplanteamendua.
“Progresoak berak, diskurtsoaren unibertsaltasuna betetzen saiatzen den heinean, ta artikulazio hegemonikoa egikaritzen den heinean, ez al gara Lakoff irakasleak argiki adierazten digun, bestearen enmarkatuan diskurtso bat garatzen ari, apriori umezurtza zaiguna kritika serio baterako?”
Lehenik, progresoa bera ez da izaki bat. Progresoaren izenean hitz egiten duenak diskurtsoaren unibertsaltasuna betetzen saiatzen dela? Agian. Gero, bestearen enmarkatuan diskurtso bat garatzen ari garela? Eta hori, apriori umezurtza zaigula kritika serio baterako? Zein galdera legoke ondo kritika serio baterako? Progresoaz horrela hitz egitea bestearen diskurtsoaren barruan gatibatuta hitz egitea al da? Hortik kanpora galderaren bat bazenu eskertuko nizuke egitea.
Dena den, honek zerbait erakusten badu, gure artean dauden kontzeptuak eta problemak ulertzeko era desberdinak ditugula baino ez da. Ia pixkanaka elkar ulertzen goazen.
Begiratu WIkipediak zer dioen progresoaz (hauxe izaten baita jende askok gai bati buruz ideiatxoa egiteko erabiltzen duen “entziklopedia”).
“Progreso desde el aspecto filosófico y sociológico [editar]
En filosofía y sociología, los conceptos de progreso y su contrario, regresión, están sujetos a diferentes interpretaciones. Los científicos del período en que el capitalismo se desarrollaba progresivamente (Vico, Turgot, D’Alembert, Herder, Hegel y otros) reconocían el progreso y trataban de darle una interpretación racional. Los científicos del período de crisis del capitalismo, o circunscriben el concepto de progreso a los limites de culturas y civilizaciones aisladas (Oswald Spengler, Arnold J. Toynbee) o no admiten la posibilidad misma de estudiar el progreso de la historia. Intentan explicar la regresión por la acción de factores puramente subjetivos: explican, por ejemplo, la regresión de la Alemania nazi por las características de la personalidad de Hitler y por la actividad del Partido Nacional Socialista. El materialismo dialéctico marxista intenta la elucidación científica del progreso, según el cual el progreso como desarrollo ascendente, sin recidivas, sólo será posible en una futura sociedad comunista.”
Progresoaz hitz egiterakoan, denboraren kontzepzio determinatu bat aurresuposatzen dugu, alegia, denboraren kontzepzio LINEALA (espaziala, bide batez). Marra bat irudikatzen dugu, gizakia puntu batean kokatu eta oinez jartzen dugu, AURRERA edo ATZERA? Ba, HELBURUAREN arabera, hortxe zuk aipatutako teleologia, ezta? Helbururantz bagoaz (perfekzioa), badago progresua, kontrako bidean bagoaz, regresioa dago, eta geldi bagaude ez bata eta ez bestea. Kontua da… Barkatuko didate Hegelek eta marxistek, baina nik ezin dut hau sinistu (pentsatu). Guztiz kontraintuitiboa iruditzen zait, nire erabakietatik kanpo dagoela esango nuke, ez dakit helburua (perfekzioa) zein izan daitekeen, eta ez dakit nola justifikatu daitekeen horren existentzia ere. Gaur egungo morala eta gizartea Erdi Arokoa baino “hobea” edo “osoagoa” iruditzen zait? Pixkat hobea esango nuke… baina, ez daukat ontasun moralaren kriterio formalik eta, beraz, galderak jada ez dauka zentzurik niretzako. Nola justifikatu dezaket nire lehenengo erantzuna? Ezin dut. Zer da hobea eta zer da okerragoa? Ez dago halakorik. Iruditzen zait. Baina ez dago. Eta beraz atzera eta aurrera bezalako kontzeptuak ere baliogabe bihurtzen dira testuinguru honetan, eta kontzeptu horiek barik, nola egon liteke progesua bezalako ezer? Esan nahi dudana da, galdera bera zentzugabea aukerkezten zaidala. Ezetz erantzungo banu, inplikatuko luke nolabaiteko gelditasuna. Mmm, ez da hainbeste esan nahi dudana. Nik uste badirela aldaketak, moral aldaketak, ohitura aldaketak… txikiak badira ere, gainazalekoak badira ere, baina progresua bezalako hitz batek ez dauka zentzurik niretzat (filosofiaz ari bagara behintzat).
Sentitzen dut nire hitzek erlatibismo gaizki ulertu baten hatsa badute. Ez da hori nire asmoa. Saihestezina zaidan eszeptizismo egoera batetik botatzen ditudan hitzak baino ez dira. Ez nago zenbait lizentzia hartzeko prest, inondik inora.
Horixe zen atera nahi nuen ondorioetako bat, alegia, galderak ez daukala zentzurik. Ados zurekin, Lohitzune. Bestetik, denboraren kontzepzio linealarena ere bete betean asmatu duzula iruditzen zait. Gero, “baina” bat besterik ez. Gaur egungo gizartea, Erdi Arokoa baino pixka bat hobea dela iruditzen zaizu. Zein zentzutan?
(Ia eztabaida zabaltzen den, eta filosofiako jendea animatzen den eztabaidan parte hartzen zuk egin duzun bezala, hau da, zorroztasunez eta kritikoki. Dena den, eskerrik asko erantzunagatik)
Niri zaila egiten zait galdera horri bai edo ez batekin erantzutea. Erantzun borobila eman dezkegu Nietzscherekin batera esanez idea moderno bat besterik ez dela, eta beraz faltsua. Hori esateak, ordea, ez digu asko lagunduko bere horretan geratzen bagara. Argi dago pentsamenduaren produktu guztiak (progresua barne) gizakiak ezarriak direla, ikuspegi antropozentrikoa batetik gainera. Baina behin hortaz jabetuta mundu honetan nola edo hala moldatu behar dugu. Horrek errealitatea zatitu, klasifikatu, kategoria batzuen bidez aztertu… behar dugula esan nahi du. Progresua kategoria horietako bat izango da besteren artean. Arriskutsua iruditzen zait naturan “emandako” zerbait gisa hartzea. Edo progresu orokor batez hitzegitea. Eremuz eremu aztertu beharko dugu “progresua” bezalako ideia beharrezkoa dugun. Eta halakorik behar izan ezkero nola “sortzen” dugun. Izan ere, progresua definitzeko orduan, gutxienez helburu bat “aukeratu” beharko dugu eta bertara zuzentzen ote garen behatzeko “kriterioa” ezarri beharko dugu (beharraren?, apetaren?… zeren arabera?). Nola nahi ere, ProgresuA izango da aldarrikatzen errezena eta atzematen zailena.
http://www.filosofia.org/hem/dep/rcf/n05p019.htm
Hau irakurri ostean eitten nautzuzan
galderak.
Olariaga;)
Baina bai, geldika geldika bagoaz elkar ulertzen…. Ia pixkanaka elkar ulertzen goazen.
“Gaur egungo gizartea, Erdi Arokoa baino pixka bat hobea dela iruditzen zaizu. Zein zentzutan?”
Jeje, galdera ona. Nire erantzun hori berehalako inpresio bat da, baina, uste dut azal dezakedala. Suposatzen dut estatitiska (imajinario) kontua dela dela, egun gure gizartean jende gehiagok ditu aukera gehiago, eta hori da normaltzat hartzen dena, hau da, zu, ni, eta beste hainbat jende filosofia ikasi eta are, horretara dedikatu ahal izatea askoz inprobableagoa zen orduan, adibidez. Agian ikuspuntu nolabait egoista edo behintzat egozentrikoa iriz diezaioke norbaitek, baina berehalako nire erantzuna izanda, esango nuke normala dela. Preferentzia kontu bat da: XX. mendean jaiota, nahiago dut garai hau. Artean bezala.
Ez daukat oso argi galderari erantzun diodan, egia esan…
Portzierto, eskerrik asko zuei sarean hain beharrezkoa zen espazio hau sortzeagatik, benetan interesgarria eta aberasgarria. (Jendea animatuko dut hemetik pasa eta burutapen serioren bat lagatzera
Historian progresurik ote dagoen galdetzen denean, ulertzen dut nolabaiteko balorazio etikoa inplikatzen duela erantzunak (galdera birplanteatzen ez den neurrian behintzat). Uste dut progresuaren ideia beharrezkoa dela egunerokotasunaren alderdi askotan, lasterketa batera entrenatzen ari banaiz, nire helburua gero eta azkarrago korrika egitea izango da, eta entrenatuz hori lortzen banabil, hobetzen eta, beraz, progresatzen ari naizela esan dezaket (ez dut adibideekin astuna izan nahi, baina hala neure burua hobeto azal dezaket). Baina ez dut uste historiaz hitz egiterako orduan halako ideiarik beharrezko dugunik. Denbora eta espazioa a prioriko printzipioak badira (agian batzuek ez dute premisa hau onartuko), uste dut saihestezina suertatzen zaigula nolabait historia aurrerabide moduan irudikatzea, gure kontzepzioa lineala barik ziklikoa denean ere. Honek berez ez du arazorik suposatzen, azken finean, Jesus Mari, zuk diozun bezala, “behin hortaz jabetuta mundu hontan moldatu behar dugu nola edo hala”. Arazoa inplikazio etikoan datza, izan ere, historiaren progresoaz hitz egiten denean, hobekuntza moral batez hitz egiten da ia beti, hau da, “aurrera” eta “ona” kontzeptuak bat balira bezala erabiltzen dira. Hor dago ene aburuz, akatsa (deitu akatsa, deitu x nahi baduzu…), “aurrera” eta “ona” ez dira gauza bera.
Olariagak: hortik kanpora galderaren bat bazenu eskertuko nizuke egitea. Zein galdera legoke ondo kritika serio baterako?Hain zuzen hauxe datorkit burura….[ia beti izaten dut, tendetzia bat: bizi dudan errealiate/erreal hortatik idazteko, akaso batzuentzat okerra, filosofia egiteko, baino bueno]
Des-hazkunde glokal partehartzaile batek, balio al digu diren Giza egiturak [zuen hizkuntza erabiltzearren, olariaga: demokrazia, gizartea, estatua…, nahi duzuna.] birmoldatzeko?
Hel diezaiogun orduan “ona” kontzeptuari. Zer da ona? Garai batean Jainkoaren hitza (gizakiarena alegia) izango zen. Horren arabera komunitate bat hamar agindu materialen bidez zuzentzen zen. Elkarrekin bizitzeko arau kontingenteak dira “ona” beraz. On hori, ordea, testuinguru historiko jakin baterako ezarriak dira. Balio dute gaur egunerako? hau da, egun beteko bagenitu progresuan ginateke? Jauzi bat eginez Kant aurkitzen dugu, Olariagak aipatu ditu “on” ahistoriko formalek duten berezko arazoa. Nola neurtu hor progresua ematen ote den? Gaur egun giza eskubideak ditugu, hauek bete ahala progresuan geundeke (jai dugula, alegia). Batzuek Giza Eskubide horiek aitortze htsa progresutzat jo dezake. Hor aztertzeko asko legoke. Izan ere, aspaldiko desertu hartan jasotako Jainkoaren hitzarekin alderatuta non dago aurrerakuntza? Progresua baino aldaketa dagoela esango nuke. Egungo gizartera egokitua. Kontuz, ordea, gizarte hau zedarritzeko garaian. Izan ere unibertsaltzat jo nahi dugu mendebaldeko gizarte kapitalistatik ari garenean. Era berean kuriosoa da ikustea nola laikoak omen garen denbora hauetan Jainkoaren hitza zena gizakiari egotzi diogun, eta aldi berean, nola giza eskubideak bezalako konstruktua giza duintasun traszendente bati egozten diogun. Historia luzean progresu gutxi…
Ikusita beste bide batetik doazela…ba bueno sin mas…
Dena den ez nuke nahi bukatu hipotesi harin 1 bota barik….
Olariagari edo erantzun nahi duen orori egiten nuen galderari hipotesi arin bat botaz…
Des-hazkunde glokal partehartzaile batek, balio al digu diren Giza egiturak [zuen hizkuntza erabiltzearren, olariaga: demokrazia, gizartea, estatua…, nahi duzuna.] birmoldatzeko?
1. hipotesia.
[nire hipotesia da, erdi aroko logika antzeko batera, revival antzeko bat ematen dagoelako ustea da(erdi usteak baino ez dira, baina ez erdi aroan gaudela).[EKOFAXISMOA hor dagoela present izanda]Zirkularra den logika batean, gure lurra, gure ingurunea, gure familia, gure lagunak, baina noski, glokalki, hau da, horrek hots, partikular horren dimentsio biderkatzaile gaitasuna, X aldiz edo gehiago biderkatu dela konsziente izanik…ate ireki baten aurrean???[Nire hizkuntzan esango genuke ez al dago APE aukera politikoen egitura bat irekita inoiz baino irekiago???] gure Euskal herrira jeitsiz…ez al da EHLG horren ispilu garbia?[komunitate hertsi baten logika ez al da AMAren suaren defentsa hutsera joatea?beraz, ez gaude ba POLITIKA eta dagokion beretasun hori, bera hiltzen ari????http://www.bifurcaciones.cl/003/laaldea.htm Hor paratzen gaitu
Slavoj Žižekek (Jacques Rancière.eri jarraikiz) arke-politica baten aurrean…beste galdera oso oso garrantzitsu batera garamatza hauen plateamenduak, eta da: 1.Politika eta Politikoa(beroni dagokiona) bereiz daitezke? 2. Zein da hauek ezkontzeko formula egokiena?baldin badago….posible al da hori?
Orain arteko ekarpenak laburbiltzeko:
1) Progresoa ideia antropomorfikoa da, ez dago naturan. (Metafisikaren kontra)
2) Errealitatea hobe ulertu edo nolabaitera esplikatzeko kontzeptua izan liteke (Nietzscheren kritika: kategorien beharrezkotasuna). Progresoa kontzeptu horietako bat al da?
3) Aurrerapen materiala = etikoki ona. Horrelaxe neurtzen dute progresoa askok, baina bata bestearekin ez doaz batera derrigor.
4) Progresoaren ordez, zergatik ez aldaketa hitza planteatu?
5) Ibanek sartutako artikulutik zati batzuk ipiniko ditut. Galdera batzuekin hasiko gara progresoaren gaia sakontzeko:
Nola neurtzen da progreso soziala? Ze kriterio daude? Progreso sozialak suposatzen du:
“A) una secuela temporal: las mejoras en la eficacia del artefacto en cuestión se siguen una a otra en el tiempo. La secuela no es enteramente fortuita: más bien, parece que la etapa posterior presupone la existencia previa de la etapa anterior.
B) una valoración: el logro calificado con nuestro término es valorado como algo «superior» en relación con los logros anteriores.
C) una relación con un fin: el fin es en este caso la superación de una distancia máxima dentro de un tiempo mínimo. Este progreso es mensurable con exactitud.” (Reflexiones sobre el progreso de la historia. Boris Goldenberg. Beste zita guztiak hemendik hartuak.)
Hemendik ondorio batzuk ateratzen ditu::
“1) El concepto del «progreso» es relativo: es relacionado con un fin propuesto, deseado. Donde no hay un «fin» o una «meta» no cabe hablar de progreso.
2) Considerada en relación con un fin, la valoración contenida en el término «progreso» no es subjetiva, sino objetiva, de validez general. Afirmar que un logro es «superior» a un otro anterior es enunciar una verdad objetiva, comprobable, que no cesa de tener por esto un carácter valorativo.
3) El concepto del progreso es limitado, precisamente por ser relativo. Lo que constituye un progreso respecto a tal o cual fin, puede no serlo al considerar el mismo fenómeno en relación con otros fines. Puede carecer de importancia o aun pugnar directamente con estos últimos.”
Hortxe progresoa teknikari lotuta izango lukeen balorapen erlatiboa.
Gero autoreak berak dio teknikari baino, zientziari lotua dagoenean “la ciencia como tal tiene un fin”. Autore horrentzat badaude (gestaltek deskubritu omen ditu) gizakiaren tendentzia edo helburu objektiboak. Xede hori betetzen duten zientziaren aurkikuntzarik balego, progresoa legoke. Zientziak bi xede omen ditu: “(Objetivo extrínseco) Progreso en este sentido es: aumento de las posibilidades de dominar el mundo. La segunda tiene que ver con el eventual «fin objetivo intrínseco» de las actividades científicas. Rechazando las fantasmagorías metafísicas acerca de una «verdad absoluta» por lograr, la ciencia moderna nos contesta que su tendencia objetiva, y aun la voluntad subjetiva de los científicos, la propulsa hacia una mayor unidad, generalidad y simplicidad del saber sistematizado.”
Hemendik ondorioztazen du, zientziaren progresoa teknikarena dela, eta alderantziz.
Eta aurrerago, “¿Por qué no cabe la concepción progresista respecto al arte? Porque, comparado con la técnica o la ciencia, no puede imputarse el arte como tal «fin». La obra técnica, el logro tecnológico, el descubrimiento científico, la mejora económica tienen «fines» extrínsecos e intrínsecos, objetivos, que pueden ser logrados o fallados.” Honarte kitto.
6) Progresoa botereak esku artean duen kontzeptua da (dena den, askatasuna, bakea, demokrazia… bereak dira ere eta horregatik ez ditugu borratuko), aurretik aipatu kritikei muzin egin eta progresoa linealki ulertu eta etikoki ontzat hartzen duena. Hori kontuan hartuta, galdera berriak (zuek badituzue bota beldurrik gabe. Filosofia, azken finean, galdera “egokienak” formulatzean datza eta).
Esklabutza kentzea, emakumeari boto eskubidea ematea, demokrazia ezartzea (bai, badakit gure herrian hori inoiz ezagutu ez dugula, baina irtenbide errezik ez dugu utziko hemen), (eta abar, eta abar – ipini zuek nahi duzuena) progreso bat izan al da?
imanol galfarsoro on March 22nd, 2010 at 1:50 pm:
Progresoa egon badago. Walter Benjamin-ek zioen bezala: “Ez dago zibilizazioaren dokumenturik modu berdinean barbarismoaren dokumentua ez denik ” (Illuminations, 1973).Theodor Adorno-k berriz zera zion: “Ez dago historia unibertsalik basakeriarik humanitarismora doanik baizik eta habailatik bonba megatonera” (Negative Dialectics, [1966] 1992). Beraz, ematen du zibilizazioaren hedapena, hau da, progresoaren hedapena neurtzeko modu zehatzak badaudela. Habailarekin sikiera Davidek Goliat akatzeko bidea aurkitu zuen!
IbanMiusik on March 22nd, 2010 at 7:52 pm:
GAUR8.info-Dirua, progresoa eta zientzia fikzioa-Naiara Garzia-2009ko Maiatzaren 22a
….XIX. mendean giza eskubideei eta lanari dagokienez Mendebaldean zer aurrerapauso eman ziren erakutsi ziguten, lanaldiaren murrizketa eta langileen egoeraren hobekuntza, besteak beste. Aurrerapenaren eta merkatu librearen eskutik gure gizarteak hobera egin zuela azaldu ziguten testu liburuek, Charles Chaplinek «Modern Times» (Garai modernoak) filmean egin zuen gure gizartearen erretratua zerbait anekdotikoan bilakatuz. Makinaren eta gizakiaren arteko oreka delikatu hori alde batetara utziz (makinaren esku gizakiak nozitu duen kosifikazioa, esaterako), aurrerapena eragozpen guzti horien gainetik zegoen, antza, eta Aldous Huxleyk «Brave new world» («Bai mundu berria») bere eleberrian azaldu zuen gizartea zientzia fikzioa iruditu zitzaigun, beste anekdota bat. Hortxe geunden gu (Europa), historiaren puntan, herrialde asko beste egoera batean egon arren…
Klase ertainera iristen ez garenok, ordea, arrazoi ekonomiko objektibo batzuengatik, eta ideia horiekin bat egiten ez dugunok aspaldi utzi genion progresoak eskaintzen digun etorkizun bat imajinatzeari, etorkizuna oraina bezalaxe ikusten dugulako, urteak joan urteak etorri: logela bat etxe batean, eta 800 (beharbada 1000) euroko soldata bat.
Dirua, hori bai zientzia fikzioa.( ideia honetan sakontzeko: http://books.google.es/books?id=EujcNVAlcw4C&dq=sublime+object+of+ideology&printsec=frontcover&source=bn&hl=es&ei=-YuzS4XoHtCh_gankaT8CA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=4&ved=0CB0Q6AEwAw#v=onepage&q=&f=false
IbanMiusik on March 22nd, 2010 at 8:19 pm:
Goierriko AHT Gelditu! elkarlanak salatu nahi ditu Ibarretxek aipatu dituen AHTren obren onurak faltsuak.28/08/2008
… Argumentu exkaxak eta hitz potolo baina eduki gabekoak: progresoa, etorkizuna, Europarekin konexioa… Eusko Jaurlaritzak Euskal Herrian inoiz eraiki nahi izan den azpiegitura handienaren aurrean daraman publizitate-kanpainari leial…Abiadura Handiko Trenaz ari garenean, aldiz, herritarren hitza entzutea baino, diruaren hotsa gustukoagoa dutela argi utzi digute. HERRI-KONTSULTA bat egiten? Horixe da Euskal Herriko hainbat herritan egin dutena: informatu eta galdetu.[ hementxe dago neretzat progresoa, adibide bat]
Herria Alde Kontra Data
Urbina %0 %100 2006-07-16
Gasteizko kontzejuak %4 %90 2006-10-29
Itsasondo %10.8 %88.8 2006-12-03
Atxondo %0 %99 2007-03-25
Alegia %4.5 %94.5 2007-04-01
Angiozar %2 %94 2007-07-01
Aramaio %1.48 %97 2007-09-30
Elorrio %3,8 %95,26 2007-12-02
Anoeta %1,1 %98,1 2007-12-02
Mugerre %8,7 %91,7 2008-03-9
Uztaritze %7,95 %92,05 2008-03-9
.
Olariaga on March 26th, 2010 at 9:41 am:
1.Gizakia helburu baterantz doa. Historiak helburu bat du, beraz.
2.Errepikatu egiten direla esango dute. Betiereko itzuleraren ideiak hori adierazten du.
Galderak dira: giza egiturak, morala, eta abar, perfekziorantz doaz, edo ez? Hau da, kritika marxistatik haratago pixka bat joanda, gaur egungo morala Erdi Arokoa baino “hobea” edo “osoagoa” al da?
Eta beste galdera bat: komunismoaren (bir)formulazioak progreso bat izan al du? Alegia, 60. hamarkadako komunismotik gaur egunekora progreso bat egon al da?
IbanMiusik on March 28th, 2010 at 3:17 pm:
Galderak dira:
giza egiturak, morala, eta abar, perfekziorantz doaz, edo ez?
Hori argituz, morala edo etika progresorantz doazela diodanean, gure balioak, gure ohiturak aurrerapen bat jasan dutenentz galdetzen nuen (hori mendebaldeko kulturan).
azpigaldera batzuk:
1.Giza egiturak diozuenean zer nahi duzu esan zehazki?
Giza egiturak diodanean, demokrazia, gizartea, estatua…, nahi duzuna.
2.Zein moral? morala orohar…moral bakarra al dago ba?Filosofiako hiztegietako morala?Zein korrontetako morala, super gizonaren moralaz zabiltza hitzegiten?
Zein moral? Noski moral mota asko daudela, horixe eztabaidatzeko jarri dut galdera espreski. Morala edo etika, gizarte baten ohiturak dira printzipioz, gizarte baten balioak. Haren gainetik edo haietaz hausnartzeko egiten den saiakera metaetika litzateke (hemen inportanteena ez dira kontzeptuak, dena den).
Savaterren honek balio digu[niretzat hemen tranpa handi bat dago]?
“Moral es el conjunto de comportamientos y normas que tú, yo y algunos de quienes nos rodean solemos aceptar como válidos; ética es la reflexión sobre por qué los consideramos válidos y la comparación con otras morales que tienen personas diferentes.”
Fernando Savater
Ética para Amador, cap. III. Savaterren tranpa: Etika (edo metaetika) ez da “la reflexión sobre por qué los consideramos válidos”, (eta hau nik diot) “sino por qué DEBEMOS considerarlos…”. Metaetikak behar izanaz hitz egiten du: hau da, zein izan behar den portaera egokiena, eta abar. Baina horrek printzipioz FORMALKI erabakitzen du zer dagoen ondo eta zer gaizki. Gero, errealitatean formalki pentsatua dagoena kontraesanean jausten da: formalki ondo zer dagoen BETI edozein testuinguru eta abarretan egon behar delako. Hori Kanten inperatibo kategorikoaren problema da, adibidez.
3.Zein perfekzio? norentzat? zein ikuspuntutik?
Eta horren gainetik, Mendebaldeko gaur egungo kulturari begiratuta, giza eskubideen lorpena, “demokraziak”, eta abar, ia progreso bat izan diren. Galdera xinplea da, erantzuna zaila.
4.Bai edo ez dikotomia? ez al da galdera sinpleegia?zuri baltzekoa, alegia,absolutuen artekoa?
Bai edo ez dikotomia? Galdera sinplea, bai. Eta galdera ongi dago: zein perfekzio, norentzat? Subjektiboa bada erantzuna esan. Objektiboa bada, esan nork ezartzen duen kriterioa objektibotasuna definitzeko. Galdera bi absolutuen artekoa bada (bai/ez), ba agian nire galderak ere horixe bilatzen du, galderaren birplanteamendua.
Jesus Mari Intxauspe Arregi on March 30th, 2010 at 10:44 pm:
Niri zaila egiten zait galdera horri bai edo ez batekin erantzutea. Erantzun borobila eman dezkegu Nietzscherekin batera esanez idea moderno bat besterik ez dela, eta beraz faltsua. Hori esateak, ordea, ez digu asko lagunduko bere horretan geratzen bagara. Argi dago pentsamenduaren produktu guztiak (progresua barne) gizakiak ezarriak direla, ikuspegi antropozentrikoa batetik gainera. Baina behin hortaz jabetuta mundu honetan nola edo hala moldatu behar dugu. Horrek errealitatea zatitu, klasifikatu, kategoria batzuen bidez aztertu… behar dugula esan nahi du. Progresua kategoria horietako bat izango da besteren artean. Arriskutsua iruditzen zait naturan “emandako” zerbait gisa hartzea. Edo progresu orokor batez hitzegitea. Eremuz eremu aztertu beharko dugu “progresua” bezalako ideia beharrezkoa dugun. Eta halakorik behar izan ezkero nola “sortzen” dugun. Izan ere, progresua definitzeko orduan, gutxienez helburu bat “aukeratu” beharko dugu eta bertara zuzentzen ote garen behatzeko “kriterioa” ezarri beharko dugu (beharraren?, apetaren?… zeren arabera?).
5.Ez al luke erlatibistmo erlatibista batek hori baino prisma anitzagoen arteko kalaka bermatu behar?
Hau da, kritika marxistatik haratago pixka bat joanda, gaur egungo morala Erdi Arokoa baino “hobea” edo “osoagoa” al da?
1.Zein kritika marxistatik( zein autoretik) haratago joanda? Azken 500 urtetako denbora/espazio gizarte zehatzeko botere harreman asimetrikoen eta hauen erabakitze eskubidearen gaitasun diferentzialak non gelditzen dira haratago joate horretan?
2.Galdera honetan “hobea” eta “osoagoa”ren zure definizioa zein da?
Eta beste galdera bat: komunismoaren (bir)formulazioak progreso bat izan al du? Alegia, 60. hamarkadako komunismotik gaur egunekora progreso bat egon al da?
1.Galdera honetan galtzen naiz. Zein komunismo, nongoa?
Progresoak berak, diskurtsoaren unibertsaltasuna betetzen saitzen den heinean, ta artikulazio hegemonikoa egikaritzen den heinean, ez al gara Lakoff irakasleak argiki adierazten digun, bestearen enmarkatuan diskurtso bat garatzen ari, apriori umezurtza zaiguna kritika serio baterako?
Olariaga on March 30th, 2010 at 8:46 am: Lehenik, progresoa bera ez da izaki bat. Progresoaren izenean hitz egiten duenak diskurtsoaren unibertsaltasuna betetzen saiatzen dela? Agian. Gero, bestearen enmarkatuan diskurtso bat garatzen ari garela? Eta hori, apriori umezurtza zaigula kritika serio baterako? Zein galdera legoke ondo kritika serio baterako? Progresoaz horrela hitz egitea bestearen diskurtsoaren barruan gatibatuta hitz egitea al da? Hortik kanpora galderaren bat bazenu eskertuko nizuke egitea.
Olariaga on March 30th, 2010 at 8:53 am: Wikipediak progresoaz (hauxe izaten baita jende askok gai bati buruz ideiatxoa egiteko erabiltzen duen “entziklopedia”).
“Progreso desde el aspecto filosófico y sociológico
En filosofía y sociología, los conceptos de progreso y su contrario, regresión, están sujetos a diferentes interpretaciones. Los científicos del período en que el capitalismo se desarrollaba progresivamente (Vico, Turgot, D’Alembert, Herder, Hegel y otros) reconocían el progreso y trataban de darle una interpretación racional. Los científicos del período de crisis del capitalismo, o circunscriben el concepto de progreso a los limites de culturas y civilizaciones aisladas (Oswald Spengler, Arnold J. Toynbee) o no admiten la posibilidad misma de estudiar el progreso de la historia. Intentan explicar la regresión por la acción de factores puramente subjetivos: explican, por ejemplo, la regresión de la Alemania nazi por las características de la personalidad de Hitler y por la actividad del Partido Nacional Socialista. El materialismo dialéctico marxista intenta la elucidación científica del progreso, según el cual el progreso como desarrollo ascendente, sin recidivas, sólo será posible en una futura sociedad comunista.”
IbanMiusik on March 30th, 2010 at 10:47 pm:
http://www.filosofia.org/hem/dep/rcf/n05p019.htm
Hau irakurri ostean eitten nautzuzan
galderak. Olariaga;)
Lohitzune Rodriguez on March 30th, 2010 at 6:03 pm:
Progresoaz hitz egiterakoan, denboraren kontzepzio determinatu bat aurresuposatzen dugu, alegia, denboraren kontzepzio LINEALA (espaziala, bide batez). Marra bat irudikatzen dugu, gizakia puntu batean kokatu eta oinez jartzen dugu, AURRERA edo ATZERA? Ba, HELBURUAREN arabera, hortxe zuk aipatutako teleologia, ezta? Helbururantz bagoaz (perfekzioa), badago progresua, kontrako bidean bagoaz, regresioa dago, eta geldi bagaude ez bata eta ez bestea. Kontua da… Barkatuko didate Hegelek eta marxistek, baina nik ezin dut hau sinistu (pentsatu). Guztiz kontraintuitiboa iruditzen zait, nire erabakietatik kanpo dagoela esango nuke, ez dakit helburua (perfekzioa) zein izan daitekeen, eta ez dakit nola justifikatu daitekeen horren existentzia ere. Gaur egungo morala eta gizartea Erdi Arokoa baino “hobea” edo “osoagoa” iruditzen zait? Pixkat hobea esango nuke… baina, ez daukat ontasun moralaren kriterio formalik eta, beraz, galderak jada ez dauka zentzurik niretzako. Nola justifikatu dezaket nire lehenengo erantzuna? Ezin dut. Zer da hobea eta zer da okerragoa? Ez dago halakorik. Iruditzen zait. Baina ez dago. Eta beraz atzera eta aurrera bezalako kontzeptuak ere baliogabe bihurtzen dira testuinguru honetan, eta kontzeptu horiek barik, nola egon liteke progesua bezalako ezer? Esan nahi dudana da, galdera bera zentzugabea aukerkezten zaidala. Ezetz erantzungo banu, inplikatuko luke nolabaiteko gelditasuna. Mmm, ez da hainbeste esan nahi dudana. Nik uste badirela aldaketak, moral aldaketak, ohitura aldaketak… txikiak badira ere, gainazalekoak badira ere, baina progresua bezalako hitz batek ez dauka zentzurik niretzat (filosofiaz ari bagara behintzat).
Sentitzen dut nire hitzek erlatibismo gaizki ulertu baten hatsa badute. Ez da hori nire asmoa. Saihestezina zaidan eszeptizismo egoera batetik botatzen ditudan hitzak baino ez dira. Ez nago zenbait lizentzia hartzeko prest, inondik inora.
Olariaga on March 30th, 2010 at 6:50 pm: Gaur egungo gizartea, Erdi Arokoa baino pixka bat hobea dela iruditzen zaizu. Zein zentzutan?
Lohitzune Rodriguez on March 31st, 2010 at 6:59 am: Jeje, galdera ona. Nire erantzun hori berehalako inpresio bat da, baina, uste dut azal dezakedala. Suposatzen dut estatitiska (imajinario) kontua dela dela, egun gure gizartean jende gehiagok ditu aukera gehiago, eta hori da normaltzat hartzen dena, hau da, zu, ni, eta beste hainbat jende filosofia ikasi eta are, horretara dedikatu ahal izatea askoz inprobableagoa zen orduan, adibidez. Agian ikuspuntu nolabait egoista edo behintzat egozentrikoa iriz diezaioke norbaitek, baina berehalako nire erantzuna izanda, esango nuke normala dela. Preferentzia kontu bat da: XX. mendean jaiota, nahiago dut garai hau. Artean bezala.Ez daukat oso argi galderari erantzun diodan, egia esan…
1. Lohitzune Rodriguez on March 31st, 2010 at 8:04 am:
Historian progresurik ote dagoen galdetzen denean, ulertzen dut nolabaiteko balorazio etikoa inplikatzen duela erantzunak (galdera birplanteatzen ez den neurrian behintzat). Uste dut progresuaren ideia beharrezkoa dela egunerokotasunaren alderdi askotan, lasterketa batera entrenatzen ari banaiz, nire helburua gero eta azkarrago korrika egitea izango da, eta entrenatuz hori lortzen banabil, hobetzen eta, beraz, progresatzen ari naizela esan dezaket (ez dut adibideekin astuna izan nahi, baina hala neure burua hobeto azal dezaket). Baina ez dut uste historiaz hitz egiterako orduan halako ideiarik beharrezko dugunik. Denbora eta espazioa a prioriko printzipioak badira (agian batzuek ez dute premisa hau onartuko), uste dut saihestezina suertatzen zaigula nolabait historia aurrerabide moduan irudikatzea, gure kontzepzioa lineala barik ziklikoa denean ere. Honek berez ez du arazorik suposatzen, azken finean, Jesus Mari, zuk diozun bezala, “behin hortaz jabetuta mundu hontan moldatu behar dugu nola edo hala”. Arazoa inplikazio etikoan datza, izan ere, historiaren progresoaz hitz egiten denean, hobekuntza moral batez hitz egiten da ia beti, hau da, “aurrera” eta “ona” kontzeptuak bat balira bezala erabiltzen dira. Hor dago ene aburuz, akatsa (deitu akatsa, deitu x nahi baduzu…), “aurrera” eta “ona” ez dira gauza bera.
Olariagak: hortik kanpora galderaren bat bazenu eskertuko nizuke egitea. Zein galdera legoke ondo kritika serio baterako?
Ibanek: Hain zuzen hauxe datorkit burura….[ia beti izaten dut, tendetzia bat: bizi dudan errealiate/erreal hortatik idazteko, akaso batzuentzat akaso okerra, filosofia egiteko, baino bueno]
Slavoj Žižekek (Jacques Rancière.eri jarraikiz) arke-politica baten aurrean…beste galdera oso oso garrantzitsu batera garamatza hauen plateamenduak, eta da: 1.Politika eta Politikoa(beroni dagokiona) bereiz daitezke? 2. Zein da hauek ezkontzeko formula egokiena?baldin badago….
Olariagak:
Orain arteko ekarpenak laburbiltzeko:
1) Progresoa ideia antropomorfikoa da, ez dago naturan. (Metafisikaren kontra)
2) Errealitatea hobe ulertu edo nolabaitera esplikatzeko kontzeptua izan liteke (Nietzscheren kritika: kategorien beharrezkotasuna). Progresoa kontzeptu horietako bat al da?
3) Aurrerapen materiala = etikoki ona. Horrelaxe neurtzen dute progresoa askok, baina bata bestearekin ez doaz batera derrigor.
4) Progresoaren ordez, zergatik ez aldaketa hitza planteatu?
5) Ibanek sartutako artikulutik zati batzuk ipiniko ditut. Galdera batzuekin hasiko gara progresoaren gaia sakontzeko:
Nola neurtzen da progreso soziala? Ze kriterio daude? Progreso sozialak suposatzen du:
A) una secuela temporal: las mejoras en la eficacia del artefacto en cuestión se siguen una a otra en el tiempo. La secuela no es enteramente fortuita: más bien, parece que la etapa posterior presupone la existencia previa de la etapa anterior.
B) una valoración: el logro calificado con nuestro término es valorado como algo «superior» en relación con los logros anteriores.
C) una relación con un fin: el fin es en este caso la superación de una distancia máxima dentro de un tiempo mínimo. Este progreso es mensurable con exactitud.
Hemendik ondorio batzuk ateratzen ditu::
1) El concepto del «progreso» es relativo: es relacionado con un fin propuesto, deseado. Donde no hay un «fin» o una «meta» no cabe hablar de progreso.
2) Considerada en relación con un fin, la valoración contenida en el término «progreso» no es subjetiva, sino objetiva, de validez general. Afirmar que un logro es «superior» a un otro anterior es enunciar una verdad objetiva, comprobable, que no cesa de tener por esto un carácter valorativo.
3) El concepto del progreso es limitado, precisamente por ser relativo. Lo que constituye un progreso respecto a tal o cual fin, puede no serlo al considerar el mismo fenómeno en relación con otros fines. Puede carecer de importancia o aun pugnar directamente con estos últimos.”
Hortxe progresoa teknikari lotuta erlatiboki izango lukeen balorapena.
Gero autoreak berak dio teknikari baino, zientziari lotua dagoenean “la ciencia como tal tiene un fin”. Autore horrentzat badaude (gestaltek deskubritu omen ditu) gizakiaren tendentzia edo helburu objektiboak. Xede hori betetzen duten zientziaren aurkikuntzarik balego, progresoa legoke. Zientziak bi xede omen ditu: “(Objetivo extrínseco) Progreso en este sentido es: aumento de las posibilidades de dominar el mundo. La segunda tiene que ver con el eventual «fin objetivo intrínseco» de las actividades científicas. Rechazando las fantasmagorías metafísicas acerca de una «verdad absoluta» por lograr, la ciencia moderna nos contesta que su tendencia objetiva, y aun la voluntad subjetiva de los científicos, la propulsa hacia una mayor unidad, generalidad y simplicidad del saber sistematizado.”
Hemendik ondorioztazen du, zientziaren progresoa teknikarena dela, eta alderantziz.
Eta aurrerago, “¿Por qué no cabe la concepción progresista respecto al arte? Porque, comparado con la técnica o la ciencia, no puede imputarse el arte como tal «fin». La obra técnica, el logro tecnológico, el descubrimiento científico, la mejora económica tienen «fines» extrínsecos e intrínsecos, objetivos, que pueden ser logrados o fallados.” Honarte kitto.
6) Progresoa botereak esku artean duen kontzeptua da (dena den, askatasuna, bakea, demokrazia… bereak dira ere eta horregatik ez ditugu borratuko), aurretik aipatu kritikei muzin egin eta progresoa linealki ulertu eta etikoki ontzat hartzen duena. Hori kontuan hartuta, galdera berriak (zuek badituzue bota beldurrik gabe. Filosofia, azken finean, galdera “egokienak” formulatzean datza eta).
Olariagak:: Eta beste galdera bat: komunismoaren (bir)formulazioak progreso bat izan al du? Alegia, 60. hamarkadako komunismotik gaur egunekora progreso bat egon al da?
Ibanek: 1.Galdera honetan galtzen naiz. Zein komunismo, nongoa?
Progresoak berak, diskurtsoaren unibertsaltasuna betetzen saitzen den heinean, ta artikulazio hegemonikoa egikaritzen den heinean, ez al gara Lakoff irakasleak argiki adierazten digun, bestearen enmarkatuan diskurtso bat garatzen ari, apriori umezurtza zaiguna kritika serio baterako?
Olariaga on March 30th, 2010 at 8:46 am: Lehenik, progresoa bera ez da izaki bat.[nik ez dut holakorik esan bai diskurtso bat denik] Progresoaren izenean hitz egiten duenak diskurtsoaren unibertsaltasuna betetzen saiatzen dela? Agian[6 garren zure puntua horren ispilu]. Gero, bestearen enmarkatuan diskurtso bat garatzen ari garela? Eta hori, apriori umezurtza zaigula kritika serio baterako? Niri ustez bai categoría biluzten ez bada.
Zein galdera legoke ondo kritika serio baterako? Progresoaz horrela hitz egitea bestearen diskurtsoaren barruan gatibatuta hitz egitea al da? Hortik kanpora galderaren bat bazenu eskertuko nizuke egitea.
Des-hazkunde glokal partehartzaile batek, balio al digu diren Giza egiturak [zuen hizkuntza erabiltzearren, olariaga: demokrazia, gizartea, estatua…, nahi duzuna.] birmoldatzeko?
Esklabutza kentzea, emakumeari boto eskubidea ematea, demokrazia ezartzea (bai, badakit gure herrian hori inoiz ezagutu ez dugula, baina irtenbide errezik ez dugu utziko hemen), (eta abar, eta abar – ipini zuek nahi duzuena) progreso bat izan al da?
Hasierako azpigaldera sortan gaineratzen nuen: 3.Zein perfekzio(helmuga-lortu dena diferentzia)? Norentzat(zein subjekturentzat)? zein ikuspuntutik(diskurtsotik)?
imanol galfarsoro on March 22nd, 2010 at 1:50 pm:
Progresoa egon badago. Walter Benjamin-ek zioen bezala: “Ez dago zibilizazioaren dokumenturik modu berdinean barbarismoaren dokumentua ez denik ” (Illuminations, 1973).Theodor Adorno-k berriz zera zion: “Ez dago historia unibertsalik basakeriarik humanitarismora doanik baizik eta habailatik bonba megatonera” (Negative Dialectics, [1966] 1992). Beraz, ematen du zibilizazioaren hedapena, hau da, progresoaren hedapena neurtzeko modu zehatzak badaudela. Habailarekin sikiera Davidek Goliat akatzeko bidea aurkitu zuen!
IbanMiusik on March 31st, 2010 at 11:15 am:
1. hipotesia.
[nire hipotesia da, erdi aroko logika antzeko batera, revival antzeko bat ematen dagoelako ustea da(erdi usteak baino ez dira, baina ez erdi aroan gaudela).[EKOFAXISMOA hor dagoela present izanda]Zirkularra den logika batean, gure lurra, gure ingurunea, gure familia, gure lagunak, baina noski, glokalki, hau da, horrek hots, partikular horren dimentsio biderkatzaile gaitasuna, X aldiz edo gehiago biderkatu dela konsziente izanik…ate ireki baten aurrean???[Nire hizkuntzan esango genuke ez al dago APE aukera politikoen egitura bat irekita inoiz baino irekiago???] gure Euskal herrira jeitsiz…ez al da EHLG horren ispilu garbia?[komunitate hertsi baten logika ez al da AMAren suaren defentsa hutsera joatea?beraz, ez gaude ba POLITIKA eta dagokion beretasun hori, bera hiltzen ari????http://www.bifurcaciones.cl/003/laaldea.htm Hor paratzen gaitu, Slavoj Žižekek (Jacques Rancière.eri jarraikiz) arke-politika baten aurrean…beste galdera oso oso garrantzitsu batera garamatza hauen plateamenduak, eta da: [1.Politika eta Politikoa(beroni dagokiona) bereiz daitezke? 2. Zein da hauek ezkontzeko formula egokiena?baldin badago….posible al da hori?](akaso hau haratago doa…)
Baina baina nahi nuke categoría horren neurgailu bezala edo… EHLG norentzat da progresua? Hor etika berririk bao te? Moral berririk ba ote? Hobekuntzarik, edo aurrerapenik ba ote? Ona al da EHLG?Hau Imanolentzako galdera zuzena:
Habaila al da bide bakarra?
Badirudi, hor EHLGn behar bezain beste ikertu ez den eta ematen ari dela nolabaiteko dinamika berritzaile bat, gizarte/herritarren alorrean, hots antagonismoak kudeatzeko garaian. Baina eztakit, nik zenbat progresatu duen progreso hegomonikoa gidatzen duen Frantziako estatuak, erdi arotik, eskuadra ta kartaboien garaiko etikatik eboluziorik izan ote duen, hori kudeatzeko.
[...] Hona lehenengo eztabaidaren hazia [...]
[...] Lapiko kritikoan Progresoari buruz izandako eztabaida: http://basque.criticalstew.org/?p=687 [...]