Zizek: «Zerotik hasi behar dugu». Jon Benito (Berria. 2011-04-08)

By • Apr 8th, 2011 • Category: Albistekaria

«Zerotik hasi behar dugu»

Esloveniako filosofoa Euskal Herrira itzuli da eta Bilboko Gutun Zuria jaialdia zabaldu du. Estatuaren balioa aldaketarako tresna gisa aldarrikatu du. «Ez da haren kontra borrokatu behar, hartaz jabetu baizik», esan du.

Jon Benito Bilbo

/ MONIKA DEL VALLE / ARGAZKI PRESS 

 

Globalizazioaren balio positiboaz hitz egin zuen Slavoj Zizekek komunikabideen aurrean eginiko agerraldian, metropoliaren ardatzetik sare funtzionamendurako berdinetik berdinerako elkartrukearen aukeraz. «Hollywoodek lehen baino indar gutxiago du, Hego Koreako eta Danimarkako filmak ikusten ditugu orain eta lehen ez zen posible». Bilboko Alondegian atzo hasitako Gutun Zuria jardunaldietan hartu zuen parte atzo.

Ezkerraren desagertzea edo honen erreferente falta salatzen duzu maiz. Baina balio ote du mende berriaren eredu bezala XX. mendeko ezker ereduak? Ez ote litzateke beste balore batzuen gainean eraiki behar ezker berri bat?

Ezkerrarentzat, Urriko Iraultzarekin hasitako aroa 1990ean amaitu zen. Esperientzia komunista amaituta, pentsatu genuen: «ongi da, komunismoak porrot egin du, sozialdemokrata gisa jokatu behar dugu». Baina orain sozialdemokrazia bera ari da desintegratzen. XX. mendeko ezkerraren amets sekretua subjektu kontzientea vs. demokrazia ordezkatzailea zen, nolabaiteko erakunde autogobernatu eta berehalakoa.

Nik uste dut hori baino aurrerago joan beharko genukeela orain. Hori da Toni Negrirekin dudan liskarra: berak uste du neurri batean jendarteak agintea har dezakeela. Baina, adibidez, begira ezazu Imperium liburua eta gogoratu berak hura desagertzen zenerako proposatzen zuena: gutxieneko soldata denentzat, herritar unibertsalaren eredua… Baina horiek Estatuari zuzendutako eskaerak dira! Nik uste dut zerotik hasi behar dugula, nolabait.

Estatuaren erabileran ez duzu ukatzen aldaketarako erakunde bezala. Zuk diozu, ez dela txarra berez, antolaketa eredu bat gehiago dela. Baina zer nolako lekua izan dezake merkatu arauek estatu egiturak gainditzen badituzte?

Ez dut, Negri bezalako jendeak esaten duen bezala, estatua desagertzen ari denik uste. Kapitalismo globalean estatuak gero eta indartsuagoak dira. Begiratu benetan arrakastatsuak diren ekonomiak. Singapur, adibidez. Han kapitalaren eta estatuaren arteko kolaborazioa dago eta estatuak bankuak kontrolatzen ditu… hori da gaur egin daitekeena. Erresuma Batuan bertan ari dira bide hori jarraitzen. Eguneroko bizitzan ere estatua da babes unitate berria. Azpiegitura handiagoa behar duzu: ura, agiri ekologikoak, hezkuntza… Nork antolatu dezake hori estatuak ez bada? Hori esan nahi nuen hasieran aipatzen nuenean bertan behera utzi behar dela autogobernu lokal eta berehalakoaren mitoa. Ez, inoiz baino gehiago, horretaz jabetu behar gara, estatua edo nahi duzun bezala deitu, eskala handiko koordinazio mekanismoak behar ditugu, eta ez dugu horren kontra borrokatu behar, haien agintea hartu behar dugu. Ados egon gaitezke oraindik Marxen irakurketarekin, estatua dela dominazio sozialerako tresna… baina hori da ezkerraren betiko kontraesana: printzipio sendoak ditu, baina jarrera pragmatikorik ez.

Zentzu horretan, ez zait gustatzen ezker moralista. Begira gaur egun Libian. Ezkerrak dio: «oh, itxura egiten ari dira!. Esku-hartzea giza eskubideak babesteko dela diote, baina egiatan petrolioaren kontrola da bilatzen dutena». Noski, hori horrela da! Denok dakigu! Zer da garrantzitsua? Ea beraiek oraindik ezkutuan sinesten duten inperialismoak esku hartuko duela giza eskubideen alde? Ez gaitezen joko moral horretan sartu!.

Estatuaren garrantzia azpimarratzen duzu, eta aldi berean, ez al dago hori lurralde autonomoek Europarekin eta globalizazioaren ideiarekin indarra hartuko duten zure baieztapenarekin kontraesanean?

Ni ez nago europarrek botere handiagoa hartzearen kontra, kontua da botere hori ze botere mota den. Gaurko arazoa da zer nahi duten europarrek. Ikuspegi ezberdinak daude. Baduzu Europa teknokratiko bat, neoliberal bat, kontserbadore bat… baina baduzu Europa tradizional, erradikal eta berdinzalea ere.

Euskal Herrian jabetu behar zarete, Europa zenbat eta indartsuagoa izan hobe dela zuentzat, prozesu horretan, galtzaileak, nazio-estatu handiak izango baitira. Ez zenukete beldurrik izan behar. Galdera da nolako Europa nahi dugun. Ni ere ez nago ados Europaren proiektu aldaezinaren ideiarekin, eta kritikoa naiz ekialdeko herrialdeak Europar Batasunean azkarregi sartzen ari direla diotenekin.

Garai hauetan biolentziak sistemak legitimatzeko berme izaten jarraitzen du. Baina erresistentziarako tresna ere izan daiteke oraindik?

Ez nago biolentzia modu sinplista batean gaitzesteko prest. Grezian grebak eta manifestazioak zeudenean eta ikasleek Londresen protesta egiten zutenean, leiho batzuk hautsi zituzten eta abar, eta komunikabideetan oihartzuna izan zuen gaiak. Nik babestu egin nituen gertakari haiek. Erraza da gaitzestea, baina leiho pare hori hautsi gabe ez ziren albistegietako berri nagusia izango. Beraz, legitimoa da! Niretzat hau da ikuspegi progresistaren ABCa: zer da biolentzia? Biolentzia ez da bakarrik palestinarrek bonba bat jartzen dutenean. Biolentzia egunero Zisjordanian gertatzen dena da, biolentzia administratiboa… Ikus dezagun argazkia bere osotasunean, ez gaitezen gauza bakarrarekin geratu, ez dezagun fokoa bonbetan bakarrik jarri.

The Guardian-en idatzi nuen artikulu batean zera jarri nuen tituluan: Zer gertatzen da ezer gertatzen ez denean? Ez dezagun fokoa jarri bonbetan eta galdetu diezaiogun geure buruari zer gertatzen den ezer gertatzen ez denean.

Duela 5 urte, Israelen, elkarrizketa bat eman nuen bonbak lehertzen ari zirela eta nire lagun liberalek esan zidaten: bonbak dauden bitartean ezin da negoziatu. Zisjordanian badira bost urte bonbak egon ez direna, eta zer gertatu da? Hobetu da palestinarren egoera? Ez. Hori da izua erabiltzeko argumenturik onena.

(Hernani, 1975). Filosofian Lizentziatua. Zinemazalea ere banaiz, nahiz eta sarri barrurakoan baino aldarte ilunagoarekin atera ohi naizen zinema aretotik. Freud-en "Egonezina kulturan" (Gaiak, 2009) liburuaren itzulpenak dituen gabezien erruduna ere ni naiz.
Email this author | All posts by

3 Responses »

  1. Ekitaldi berari buruz Garako kronika:

    Slavoj Zizek: «La derecha radical ha adoptado el discurso de la izquierda»

    Ane ARRUTI | BILBO

    El pensamiento y la literatura coincidieron ayer en la Alhóndiga de Bilbo con el filósofo esloveno Slavoj Zizek y el escritor Salman Rushdie, quienes, a tenor de las colas formadas, provocaron gran expectación en la inauguración del festival internacional de las letras. Zizek, conocido por acercar sus conocimientos teóricos a la cultura popular, disertó de forma cercana y a la vez profunda sobre los cambios actuales en la sociedad global. Rushdie, amenazado de muerte por su novela «Versos satánicos», relató su experiencia, que plasmará en un libro.

    Una nueva izquierda

    «La energía crítica que tenía la izquierda hace cuarenta o cincuenta años ha pasado ahora a manos de la extrema derecha», expresó Zizek. «Son ellos los únicos que hablan de una auténtica revolución contra el sistema establecido». Ahora, según el filósofo, «es Bill Gates quien habla del hambre de los niños, desviando la atención y evitando que hablemos de la crisis».

    El discurso de la derecha actual es: «Vamos a olvidar la idiota lucha contra el capitalismo y vamos a dedicarnos a paliar el hambre de África. Así, nos cobran más cuando consumimos. Pagas el precio de ser solidario».

    Para Zizek es la falta de izquierda lo que ha convertido los problemas del machismo o el racismo en «problemas de tolerancia, lo que se traduce en problema de sicoanálisis». «Martin Luther King nunca mencionó la tolerancia, habló de justicia», añadió.

    También tuvo críticas para el plan Bolonia, «un ataque concentrado contra pensadores independientes con el objetivo de que las universidades se conviertan en fábricas de expertos».

    Globalización como ventaja

    «La globalización no quiere decir que todos vayamos a terminar comiendo hamburguesas. Hay que aprovechar las ventajas de apertura que ofrece y las pequeñas unidades pueden hacer que se oiga su voz», explicó Zizek y se mostró muy optimista por el futuro de las pequeñas lenguas como el euskara que, en su opinión, «van a florecer».

    Ante las voces apocalípticas que sentencian que todo el mundo terminará hablando en inglés, el esloveno defendió que «todos vamos a ser bilingües. El inglés se reduce a una herramienta de comunicación pero, en la intimidad, tendremos que usar nuestra lengua», dijo.

    Las grandes perdedoras, según Zizek, serán esas segundas potencias, como el francés o el alemán, que «hace unos años eran mucho más importantes. Es ahora cuando tenéis que aprovechar para reforzar vuestra identidad y hacer que se os oiga, que crezcáis como nación y consolidar la cultura local».

    ¿Auto censura? mejor callado

    Rushdie, británico nacido en Bombay, más que de la censura, reflexionó sobre la autocensura, que definió como «la muerte de cualquier artista. Si empiezas a tener miedo, es mejor quedarse callado. El espectador no quiere oír nada cuando sabe que el autor se guarda algo», dijo, pero apuntó como excepción a los cineastas iraníes: «Creo que están elaborando una manera de protestar muy inteligente».

    El autor de «Hijos de medianoche» (1980) o de «Los versos satánicos» (1988), por el que el ayatolá Jomeiní emitió una fatwa que le costaría una condena de muerte, confesó estar bastante cansado de hablar «siempre de lo mismo» pero adelantó que a finales de este año presentará una novela autobiográfica en la que relata estos últimos años de persecución. «En veinte años no he cambiado mi discurso», dijo, cuestión que Zizek reprochó a Rushdie en su comparacencia anterior: «Es contemporáneo, pero reaccionario. Creo que ha aceptado acercarse al oficialismo liberal en contra del fundamentalismo islámico».

    Rushdie puntualizó que sobre las revueltas del norte de África «no puede hablarse de un fenómeno único» porque «lo ocurrido en Túnez o Egipto no es lo mismo que lo que pasa en Libia o Yemen», y consideró muy difícil que algo similar ocurra en Irán, donde «las autoridades iraníes son más como Gadafi que como las autoridades de Túnez o Egipto y son capaces de actos de brutalidad colosal, como ya han demostrado».

  2. […] lehen blokeo informatiboa gaindituta, eguneko notizia garrantzitsuena izatea lortu dute, eta hori, Zizek-en arabera, ez da […]

  3. […] lehen blokeo informatiboa gaindituta, eguneko notizia garrantzitsuena izatea lortu dute, eta hori, Zizek-en arabera, ez da […]

Leave a Reply