Etnizitatea, kapitalismoa, euskara eta hegemonia

By • Feb 16th, 2016 • Category: Azterketak eta Azalpenak

lartza1

Edu Lartzanguren kazetariaren Svastikak eta estatua biluziak (Berria, 16-02-12) erreportaiaren harira, eztabaida interesgarria sortu zen twiterrean eta Joseba Gabilondok bultzatuta niri ere iruditu zait merezi duela laburpen kritiko moduko bat-edo ematea. Lartzangurenen asmoa, bere hitzetan:

Kulturen arteko sinboloen talkaren inguruan da. Esaterako, Japonian mapetan tenplo budistak identifikatzeko eswastika bat jarri izan dute betidanik. Orain, berriz, aldatzea erabaki dute, turistak eskandalizatu egiten direlako. Japonian askok protesta egin dute, eta argudiatu dute turistek ikasi egin behar dutela Japonian swastika budismoarekin lotzen dela, ez eta naziekin. Esaten dute, penagarria dela norberak bere ikurrak aldatzea bisitarien aurrejuzkuetara moldatzeko. Beste adibidea Erroman gertatu da: Irango presidente Rouhani bisitan joan delako, estatua biluziak estali dituzte.

Gauzak horrela planteatuta, botatzen dituen galderak hauek dira: Zilegi da norbere kultura estaltzea edo deskaifeinatzea kanpotarrari atsegin egiteko? Non dago muga kanpokoa integratu nahiaren eta makurtzearen artean? Fatxa izatearen eta memelo ematearen artekoa, alegia. Horretaz ez eztabaidatzeak ez al dio bidea libre uzten eskuin muturrari Europaren “nortasunaren” defentsan? Frantzian Le Pen zaleak ari dira txiroentzako janlekuak antolatzen eta menuan zerrikia sartzen apropos, musulmanei “moldatu edo alde” esateko. Euskal Herrian badakigu zerbait geure hizkuntza ezkutatzeaz kanpotarra “eroso” senti dadin, ezta?

Galdera horietan, arazo bakarra oinarriko presuposizioa da niretzat: Ni hemengoa / Zu kanpokoa bereizketan oinarritzen dena. Alain Badiou-ri jarraituz Ni eta Zu horiek mundu berdinean bizi dira eta hori beharko litzateke eztabaida honen guziaren abiapuntua. Gero, Larzangurenek artikuluan ere aipatzen duenez, terreno praktikora etorriz kulturak ez direla bat ulertu behar da, barru-barrutik zatituta daude- baita euskal kultura bera ere- beraz aliantzak identitate zatikatu horietatik sortzen dira batzuen eta besteen arteko borroken aitormenaren bidez. Adibide gisa: Australian zenbait kanpoko hego-asiar migrari taldeen eta bertako talde “aborigen” ekintzaile batzuen artean akordioetara heldu dira zenbait eskakizun ‘unibertsalen’ alde: berdintasunaren alde etc baina noski asmo konkretuetan ainguratuta: diskriminazioaren kontra.

Bestalde, Euskal Herrian euskaradun denok egin dugu hori askotan, hau da, hizkuntza edukazioagatik aldatu – baina kontuz! ez bakarrik migrarien aurrean, edozeinen aurrean baizik. Beraz ‘kanpotar’ kategoria erredundantea da hemen. Entzun izan dut adibidez hegoamerikarrek nola espainola dakiten bada orohar euskararekiko oso entusiamo gutxi erakusten dutela, hemen ere gauzak edukazioarekin esateko. Baina seguru nago, dena dela, egongo dira taldeak batzuen eta besteen, hango eta hemengo borroken jakinaren gainean egonez solidaritate berriak sortzen dituztenak, besteak beste hizkuntzen egoerari erreparo eginez ere .

Gero,  artikuluak aipatzen du niretzat ingelera bera ere soluzioa izan daitekela, Euskal Herrian dauden migrari gehienak hitzegiten dutelako seguru asko. Eta egongo da bai, nola ez, ingeleraren eta gaztelaniaren status zapaltzaileak euskararekiko berdinak direla sostengatzen duenik. Baina har dezagun orain aste pare bateko berria, non esaten ziguten Europear Batasuna arduratuta zegoela Euskadin eta Nafarroan ingelerak euskararengan izan zekakeen eragin okerraz. Berri hori ematerakoan euskal prentsaren (euskarazkoa ala ez) triunfalismo zentzua gutiz lekuz kanpokoa izan zen. Barkatu baina ez, ingelerak ez du euskara zapaltzen. Esaten dudanean ingelera soluzio izan daitekela da, niretzat behintzat, ingelerak erreferentzia kultural anglo partikularra galdu duelako jada, eta nolabait esateko “mundu guzia”ren hizkuntza bihurtu delako.

Dena dela, erreportaia argitaratu eta gero Edu Lartzangurenek txioa botatzen du idazlanaren esteka sakatzera gonbidatuz, eta kako gisa Markos Zapiain-ek antropologo bati entzun zionak errepikatzen ditu:

“Euskaldunak kanpotarrekin «oso irribarretsuak» dira, eta hori ohikoa da «desagertzera doazen herrietako kideengan»”.

Merezitutako aprezizazio-txioen ondotik (Unai Fdz de Betoño: “Artikulu benetan bikaina. Gora etnizitate-gozamena!”; Leire Narbaiza: “Artikulu puska, Edu. Zorionak”) nik ere bota nuen bat, erreportaian parte hartzen utzi ninduelako esan gabe doazen eskerrak barne:

“Ea horrelaxe den! Irrifarrearekin ‘desagertzen’ garela diot, hegemonikoki, eta antropologo pro-vasquitoak ere!” .

Hemen noski “desagertze” hitzaren bi zentzu nahasten dira: ezkorra (ohiz ulertzen den bezala: desagertzea hiltzea da herri gisa) eta baikorra (nirea: desagertzea irabaztea da). Baina karo euskal gaiaz aritu diren antropologoen joera gehiago izan da beraien ikerketa-objektu etniko subordinatua mantentzea subjektu politiko aske bat sustatzea baino. Eta egia da garai batean hurak honen posibilitate-baldintzak sortu zituela. Baina hori lehen izan zen eta orain gure fantasia ez da jada antropologoaren desira: herri zaharra, hizkuntza zaharra, ohitura zaharrak… Gure fantasiak desira askoz ere konplexuagoetan gauzatzen saiatzen dira.

Txio honek, dena den, ‘desagertze’ eta ‘hegemonia’ hitzak bateratu dituenak  Edu Lartzanguren (EL) eta Gorka Bereziartuaren (GB) zalantzak jasotzen ditu du hitz horien azken esanahiaz. Elkarrizketa hori transkribatu aurretik, baina, eta testuinguru gehiago emango diolakoan, Joseba Gabilondorekin (JG) izandako eztabaida dator. Zeren eta, izan ere, Lartzangurenen erreportaia irakurri eta gero badago je ne sais pas quoi bat Gabilondoren ekarpenean oso argi gelditzen ez zaidana, ematen baitu batetik “diferentzia txikien nartsizismoa” kritikatzen duela, bestetik “euskal estatu etniko”aren alde agertzen den bitartean.

Etnizitatea gora eta kapitalismoa behera

IG: Orduan euskal estatu etnikoa euskal diferentzia txikiaren nartzizismoa sustatzeko?

JG:”Diferentzia/etniko” kontzeptuen ulerkera hipertrofiatu eta ez-politikoa dugu. Zuek uste duzue euskal estatu etnikoa diferentzia TXIKIENa dela, diferentziarik gabeko estatua, gozatuezina?…

IG: Bai, igoal besteen nartzisismoaren kudeatzailea izateko ordaindu behar den prezioa hori da.

JG: Besteen nartzisismoa kudeatzen duena Big Brother da. Azkenean etnikoa ez den estatua izango da diferentzia txikien narzisismoaren morroi eta biktima.  Hori pentsatzea da gure zeregina… Eta diferentzia txiki hauek gehitzeak eraman gaitzakela kapitalismoa zalantzan jartzera …

IG: Ni hor aldiz Badiou/Zizekekin bat nator: kapitalismoa bera da diferentzia txikiak gehitzen dituena. Diferentzien histerizazioak ez du kapitalismoa gainditzen merkatuaren segmentazioa are elikatzen baizik edo viceversa- igoal hobe esanda viceversa bai, merkatuak sustatzen du diferentzia.

JG: Forget Zizek/Badiou, Deleuze da irtenbidea. Zizek/Badiou gabeziaren filosofo dira, Beste Handiaren filosofoak. Hor eztabaidaren gakoa/funtsa: merkatuak ez du diferentzia sustatzen. Zehatz eta luze eztabaidatu beharrekoa. Marxek dagoeneko frogatzen du merkatuak/kapitalismoak erreakzionatu egiten diola diferentziarri, no use value!

IG: Bai hori horrela izan zen kapitalismoaren hasieran: estatu bat, merkatu bat, hizkuntza bat vs barne/kanpo barbaroak. Baina kapitalismo transnazional garaikidean merkatu-multikulturalismo liberalaren eredua da nagusi.

Laburtuz, ohar zaitezte bada kapitalismoak diferentziekiko eta  antropologoek euskadunekiko prozesu antzekoa ezagutu du(t)ela baina alderantziz hor nonbait: Kapitalismoa hasieran elebakarra zen (hitzkuntz nagusi eta ‘sofistikatu/kosmopolita’ banaka bat sustatzen zuen barbaroen heterogeneitatearen mehatxuari eusteko; baina gero kultura aniztasuna besarkatzen du merkatutik dibertsifikazioa bultzatuz. Antropologoek kapitalismoaren hasieran barbaroen heterogeneitatea ospatu zuten, euskaldunena barne, baina gero ez dizkie kultura ‘normalizatu’ baten posibilitate imajinarioa bera ere  gozatzen uzten, ez dute ohiko euskaldun etniko-subordinatua behingoz desagertzen laguntzen, justu-justu alderantziz. Eta ez dira bakarrak. Antropologoak diot. Oraintxe argi geratuko den bezala.

Euskara eta hegemonia

EL: “Hegemonikoki desagertzea” proposatzen duzunean beldurra ematen diozu jendeari, litekeena desagertzea delako, ez hegemonia.

GB: Eta hizkuntza diferentzien terrenoan kokatzen duzulako, ez alde instrumentalean (estatua bezala). Hor egiten dit irrist zure planteamenduak: non erabaki da zer den identitarioa eta zer instrumentala?

IG: Ez, barkatu, hizkuntza diferentzia multikultiaren alde identitarioan nik baino amaren sukaldetarrek jartzen dute. Bestela arrazoi duzu, estatuarekin bezala ez dut hizkuntzaren alde instrumentala esplizituki adierazten baina ‘euskalduna desagertu behar da’ operazio hegemoniko pean zer adierazten da inpluzituki? zer doa esan gabe?

EL: Esan gabe doa “euskalduna” desagertu dela euskaldun izatea normala eta hegemonikoa bihurtu delako, zuen arabera.

IG: Bai, egia da zuen ikuspegia erreal(ist)a da nirea fantasiazkoa – ariketa posibilitate hori imajinatzea da. Ikusiko, gainetik kenduko duzuen zamarekin lebitatu egingo duzue, benetan! Baina bai, plano praktikoan zuek arrazoi.

EL: Hori da zure azpiko mezua, azkenean: “Ken dezagun erruaren zama, goazen euskararen hiletara, lebitatzen. Mesedez.

IG: Ez insistitu – gauza bat da zure agonismoa ez konpartitzea eta beste bat nire azpijokoa hiltzailea dela…

Ez, ez insistitu bada. Nire planteamenduan azpijokorik edo azpiko mezurik baldin badago hor geratu dadila esan gabe! Edo zer nahi dugu bestela, mezu horietan (“euskalduna desagertu behar da”, “esan gabe doa”) azpiulertuta doan Euskal Herri independiente bateko estatuaren hizkuntz politikaren sabelazpi obszenoa aideatzea? Gertu gaude horretarako? Ez, ez gaudete gertu! Gero hori kritikatu egingo genuke, arima eder multikulti xalo bilakatuko ginateke-eta eskuak burura berriro indignazioaren indignazioz eramanez!

Baina  jarrai dadila eztabaida…

Bere ikasketak eta irakaslanak Frantzian, Londresen eta Renon burutu ondoren orain Leeds-eko uniberstitatean ari da Komunikabide eta Soziologia sailen artean multikulturalismoari buruz lanak egiten. Kultura eta identitate erbesteratuak (Nomadologua subalternoak) (Pamiela, 2005) eta Subordinazioaren Kontra (Pamiela, 2008) liburuen egile, Zizek Ikasketak-Nazioarteko Aldizkaria elkektronikoan (IJZS) itzulpen eta edizio lanetan dihardu, Ikasketa Subalterno kolektibotik sortutako Critical Stew proiektoaren kide da eta Lapiko Kritiko euskarazko sailaren suztatzaile.
Email this author | All posts by

11 Responses »

  1. Ea ba, txosten estiloan:

    1) “Kapitalismoak kultura-aniztasuna besarkatzen du merkatutik kultura aniztasuna bultzatuz”: Too easy, man. iPhone bat daukat, baina ezin dut interfazea euskaraz jarri Apple enpresako jabe multikulti, liberal, sinpatikoek ez dutelako merkatu nahikorik ikusten erabiltzen dudan hizkuntzan. Kapitalismoak kultura-aniztasuna bultzatzen duela? Aniztasun hori merkatu-segmentu esanguratsua den lekuetan izango da (eta hor ere, zalantza askorekin: zine industria “zuriegia” delako Hollywooden izaten ari diren protestak ez dira 60ko hamarkadako kontua; kapitalismo global hau oso WASP da oraindik bere manifestazio askotan). PS: Diferentzien histerizazioak ez duela kapitalismoa gainditzen? Estatuak ere ez du kapitalismoa gainditzen, kapitalismoa administratzen duten tresnak baitira munduko estatu gehienak. Kontuz, ez diot estatu bat behar ez dugunik. Diodana da, hain estupendo jartzen bagara, ezerk ez duela ezertarako balio.

    2) “Antropologoek kapitalismoaren hasieran barbaroen heterogeneitatea ospatu zuten, euskaldunena barne, baina gero ez dizkie kultura ‘normalizatu’ baten posibilitate imajinarioa bera ere gozatzen uzten”. Tranpa hemen zera da: antropologoez hitz egiten duzula kanpotik gu aztertzera datozen pertsonak bailiran. Ez gara bizi “Muerte en Murelaga” idatzi zen garaian eta Euskal Herriko antropologoek, euskaraz aritzen direnek, bai funtzionatzen dute XXI. mendeko kultura normalizatu baten klabeetan. Besterik da ikusi nahi dugun ala ez (eta zergatik ez dugun ikusi nahi).

    3) Galderak erantzunik gabe segitzen du: zergatik da zure ustez estatua tresna operatibo bakarra/nagusia? Horren azalpenik ez dizut irakurri sekulan. Hizkuntzak tresna gisa dauzkan potentzialitateak sarritan gutxiesten ditugula iruditzen zait (Katalunian izan duen eraginaz, interesgarria iruditzen zait Jorge Carrionen artikulu hau; bereziki indepea ez den norbaitek idatzi duelako, besteak beste).

  2. Lehen puntua bitan zatitzen da (merkatua eta estatua) baina estatuarena hirugarrenean erantzungo dut.

    1/ Bai, puntu honetan bat zatoz Joseba Gabilondorekin eta kultura aniztaun liberalaren izaera gehienbat tokenistikoa azalerazten du. Dena dela ez zaizu gustatuko baina nire ekuazioaren beste aldea da ingelera lingua franca gisa ulertzen dudala eta bai, dominazio/subordinazio harreman guziak barne, agian hortik irteerak daude.

    2/ Antropologoena ere ezin esan botatzen ditudanak ez direla orokorkeria erraz-marrazak, halere onartuko didazu Markos Zapianen interlokutorea nik definitzen dudan kategorian sartzen dela buru belarri, eta ez zait iruditzen William Douglassen belaunaldikoa denik, ke tabien!

    3/ Estatua tresna operatibo bakarra hizkuntza babesteko diozu? Ez da estupendo jartze kontua. Nire estauarekiko jarrera oso a priori da, kultura politiko zehatz baten tradizioan kokatzen eta ia ia ez dut arrazoitzeko beharrik ikusten ere. Dena dela, iruditzen zait euskararen inguruan orain arte bideratu diren ahaleginek (herrigintza eta naziogintza) berea egin dutela, edo gutxienez erakutsi digutela topea non dagoen. Horregatik orain igoal estatugintzaren txanda da, ez? Noski estatugintzak berez ez du ezer bermatzen aldez aurretik, ezta estatua bera ere, eta bestalde ez dakit nik inoiz inon esan dudan estatuak kapitalismoa gainditzen duenik, Baina onartu behar didazu oraindik praktikan jartzeko gelditzen zaigun aukerra bakarra dela. Eta gero gerokoak…

  3. 1) Ingelesa lingua franca gisa ulertzea ez da sekulako ekarpena nire ustez. Ez zaidala gustatuko? Ingelesez ere argitaratzen duen medio batean lan egiten dut, mesedez. Baina iruditzen zait irakurketa guztiz okerra egiten duzula. Batetik, nahiko dudazkoa iruditzen zaidalako Euskal Herrian dauden migrari gehienek hitz egiten duten hizkuntza izate hori (daturik?). Eta bestetik, Hego Euskal Herriko ingeles maila, adibidez, Espainiako Estatukoa baino hobea izatea batez ere euskara nagusi duen irakaskuntza ereduari zor zaiola pentsatzea ez delako erokeria. Iruditzen zait ingelesa Euskal Herrian agertzen ari den moduari buruz egiten diren kritikak autonomia linguistikotik eginak direla, alegia, egunero euskaraz bizitzen direnen logika propiotik. Portzierto, ez duzu oso ondo esplikatzen zertan egiten dudan bat Gabilondorekin, ezta kultura aniztasun liberalaren izaera tokenistikoarena ere.

    2) …

    3) Irakurketa lau eta eskematikoa iruditzen zait hau. Eta teleologikoa: “herrigintza eta naziogintzaren ondoren, estatugintza”, aurrekoa gainditzen duen estadioa balitz bezala. Gauzak konplexuagoak dira: herrigintza, naziogintza, estatugintza eta nahi dituzun gintza guztiak prozesu paraleloak izan daitezke, baita puntu batzuetan bat egiten duten lerroak ere. Elkartze puntu horiek non eman daitezkeen bilatzean indarrak jartzea askoz eraginkorragoa da, bata ala bestea lehenetsi behar den eztabaidatzea baino. Eta portzierto, euskararen inguruan egin dira bestelako ahaleginak ere, hizkuntz eskubideen alorrean adibidez (euskara eskubide demokratiko gisa); eta batez ere praktikan. Azken kasu horretan, euskaraz bizi denez, euskalduna “desagertu” da… agertu behar duen arte. Etengabe agertu ere. Izan ere, ezinezkoa da euskaraz bizitzea. Lortzen den arte borroka demokratikorako esparru bat da. Zergatik uko egin horri? Fribolitatea iruditzen zait hori “diferentzia txikien nartzisismo” pean lurperatzea.

  4. Ni orain bidaiatzen ari naiz EHan, baina Galfarsorori txio batzuk ahaztu zaizkio. Gorka esaten duenarekin lotzen dena hau da:

    JG “Diferentzia/etniko” kontzeptuen ulerkera hipertrofiatu eta ez-politikoa dugu. Hori pentsatzea da gure zeregina

    hipertrofiaren momentu badiouar/Leninista hau da:

    JG etnikoa ez den estatua izango da diferentzia txikien narzisismoaren morroi eta biktima

    IG Bai, igoal hori da besteen nartzisismoaren kudeatzailea izateko ordaindu behar den prezioa

    JG Besteen nartzisismoa kudeatzen duena Big Brother da

  5. Gorka,

    Ez zen nire asmoa ingelesarena ekarpen gisa aldarrikatzea ezta inondik zalantzan jartzea ere Euskal Herriko ingeleraren jakintza maila oso ona dela. Aipatzen dituzunak nik ere irakurrita nituen. Ez. Nire beldurra zen agian beste askori bezala zuri ere ez zitzaizula gustatuko proposamen hori bertan ingelera goian (globala, nagusia) eta euskara behean (lokala, subordinatua) kokatzen ditudalako-edo, edo globalizazioak homogenizazio angloa dakarrelako etabar. Ildo horretatik zen, ez besterik.

    Bestela Gabilondorekin bat zatoz berak ere zera esaten duelako”merkatuak ez du diferentzia sustatzen. Zehatz eta luze eztabaidatu beharrekoa. fMarxek dagoeneko frogatzen du merkatuak/kapitalismoak erreakzionatu egiten diola diferentziarri, no use value!” Eta iruditzen zait zuk ere hori eman duzula aditzera: e-phone/apple-ekoentzat euskarak: no use value!”

    Zeinak tokenismoaren arazoa azaltzeko ideia bat ematen dit ze euskarak adibidez no use value du baina bere exchange value handia da, batez ere sinbolikoa, eta tokenismoa hor ematen da – adibidez konpentsazio gisa esaten digutenean baina zein hizkuntza zaharra eta zein dantza politak etabar. Azkenean hor ez dago elkartruke emankorrik, baten posizioa subjektu begirale ahaldunarena da eta bestearena objektu (token) begiratuarena.

    Herrigintza, naziogintza, estatugintza: muinean ados nago, prozesu paraleloak dira edo hobe esanda bata bestea elkar elikatzen dute. Jule Goikoetxeak eta Mario Zubiagak hori ondo adierazten dute, ez bakarrik hiru prozesuak batera doazela, era berean gaur egungo instituzio autonomikoak intituzio estataltzat ere ulertu behar dira. Egia esanda bai “gintza” horietan galdu naiz. Esan nahi nuena da: herri mugimenduetatik sortu dena ikusteko ahalbidea izan dugu> naziotasuna lantzetik sortu diren emaitzen jakinaren gainean gaude> estatua, aldiz, estatu independientea, benetakoa, NBetan onartua, hori da frogatzera falta zaiguna. Bestela aurreko eztabaida batera itzuliz, zurekin ados, Independentzia Helburu liburuan esaten dut berez ez dagoela arrazoirik estatu bilakatzeko ala ez, Baina beti bezala insistitzen dut estatu bilakatzeak prezio bat ordaintzea ere badakarrela.

    Azken puntua dela eta, (euskara eta eskubide demokratikoak) bat nator esaten duzunean “euskaraz bizi denez, euskalduna “desagertu” da”. Hori da sloganaren izpiritua. Eta esaten duzunean “… agertu behar duen arte. Etengabe agertu ere. Izan ere, ezinezkoa da euskaraz bizitzea” hori ere ez dago ukatzerik. Nik imajinatzen dudan eskenatoki bat irudikatzen dut bakarrik. Badakit ez dela errela. Baina hori eginez ez nabil ‘ametsetan’. Justu justu alderantziz galdetzen nabil: benetan gaude prest patata bero horri heltzeko? Zeren eta ez naiz ni izango hemen euskeraren aldeko borroka eskubide demokratikoenekin lotzearen kontra jartzen dena! Baina iruditzen zait batzutan protesta iraunkorraren jarrera hori oso erosoa dela. Estatuaren botereaz jabetzearekin batera prest egongo gara hizkuntza politika demokratiko horiek ‘inposatzeko’?

  6. Hedoi Etxartek Facebook-en gaur zintzilikatu duen Nietzscheren iruzkina lapurtzen dut, batez ere estatuaren inguruko impassearen suari ordaindu behar den prezioaren egurra eransten diolako:

    «¿Estado? ¿Qué es eso? ¡Bien! Abridme ahora los oídos, pues voy a deciros mi palabra sobre la meurte de los pueblos. Estado se llama el más frío de todos los monstruos fríos. Es frío incluso cuando miente; y ésta es la mentira que se desliza de su boca: “Yo, el Estado, soy el pueblo.”»
    Nietzsche + Irkus M. Zeberio in DIOS HA MUERTO bang ediciones, 169.or.

  7. Uste dut hasi naizela ulertzen zertan ez gauden bat: ez dut prozesurik ikusten zure planteamenduetan, egungo errealitatetik imaginatzen duzun eszenatokira dagoen tartean 404 akats bat ateratzen zait. Eta niri momentu honetan bidea interesatzen zait helmuga bezainbeste: politika aurre-figuratiboagoak, gaur bertan egitea etorkizunean nahi genukeen politika.

    Ze, horrela planteatuta, gaur egungo markoak debekatzen dituen helburu guztiak (estatua, hizkuntza politika, elikadura burujabetza…) borroka-zelai bihurtzen dira. Eta borroka horietan ez bada, non daude fantasiazko proiektura iristeko beharko diren potentzialitateak?

    Zuri esker ezagutu nuen ekibalentzia kontzeptua, ez dakit zergatik ez duzun aprobetxatzen katean euskararen partikularra ere sartzeko —oui, je le sais, batzuek euskara diferentzia etnikotik defendatzen jarraituko dute; mais quand même, onartuko didazu arazo berdina daukazula egun nagusi den independentismoarekin ere; edo ekologismoa Pachamamatik defendatzen dutenekin, etc.–.

    Beraz, ez dut ulertzen zergatik “protesta iraunkorraren jarrera” deitoratzen duzun. Zure planteamenduen arabera, etorkizuneko fantasia politiko horiek helburu dituzten egungo praktika politiko guztiak kabitzen dira “erosotasun” terminoetan. Ba ez nago ados: borrokan bizi dena ez da eroso bizi.

  8. bai, igoal apur bat estatikoa da nire planteamendua, eta momentu hipotetiko inposible bat hartzen du argibidetzat . Azken finean ariketa guzia ‘what if’ galdetzea eta ‘as if’ ari garela pentsatzea da. Adibidez, eta zure “gaitzespen fetitxistiko”aren formula lacaniar berdina erabiliz: oui, je le sais bien: zuk esaten dituzunak denak dira egiak eta horren jakinaren gainean nago oso (ikus bestela, Irunean haur-eskolak eta euskararen inguruan gertatzen ari direnak, patetikoa!!!) Mais quand meme: nire arazoa da zuk esaten duzun moduan euskararen aldeko borroka beste borroka batzuekin artikulatu beahrrean (feminismoarekin burutzen dena eredu, esate baterako) ez ote dugun euskara eta euskal kultura larregi gozatzen bere subordinazio-egoera horretan, eta konpensazio gisa berezitasunaren diskurtsoarekin ez ote garan narkotizatzen. Lasai, Gabilondok esaten du nik ere gauza bera egiten dudala, unibertsalismoaren diskurtsoa konpentsazio gisa erabiltzen dudala hain zuzen, euskalduna inoiz ez delako ‘normala’ izango! Baina esango didazu zer nahi duzun gehiago: euskara independentziaren aldeko borrokarekin lotu, nahiz eta derrigorrez aipatu gabe, esan gabe doalako, eta ondorioz euskarak hizkuntza nazionalaren statusa gordetzen jarraitzen du; edo gizarte zibiletik sortzen omen diren ekimen komunitarista-indijenisten fantasia eko-mistikoekin jarraitzen dugu estatua ez dela bermea eta horrelakoak esaten. Noski euskara hizkuntza gutxitua dela eta noski EZ dela hizkuntza nazional-estatala. Badakit. Baina hala eta guztiz ere: nik “as if”egiten dut, izango balitz bezala! Eta zuk zergatik ez:) What if euskara Euskal Herriko estatuaren hizkuntza nazionala balitz? Horrek euskaldunaren desagertzea ekariko luke, nik ulertzen dudan erara. Eta ez balu hori ekarriko malo!

    ‘Protesta iraunkorraren jarrera’ esaldia dela-eta bai, nahikoa kaskarra da – hitza ez da protesta lamentu baizik, “lamentu iraukorraren jarrera” hobe esanda legoke.

    PS – bidenabar zure txioak eragina izan duela estako #MinorityReportModeOff dago orain. Testuaren azken esaldiak inpertsonalean jarriz ni ere sartzen naiz orain arima eder potentzialen artean.

  9. […] estraturen azpian ehortzita gelditzen baitira gehienetan) Imanol Galfarsorok proposatzen duena euskaldunon desagertze/hegemoniko bilakatze horrekin, baina aldi berean gaur egun urrats hori emateko baldintza objektiborik ez dagoela […]

  10. […] estraturen azpian ehortzita gelditzen baitira gehienetan) Imanol Galfarsorok proposatzen duena euskaldunon desagertze/hegemoniko bilakatze horrekin, baina aldi berean gaur egun urrats hori emateko baldintza objektiborik ez dagoela […]

  11. […] estraturen azpian ehortzita gelditzen baitira gehienetan) Imanol Galfarsorok proposatzen duena euskaldunon desagertze/hegemoniko bilakatze horrekin, baina aldi berean gaur egun urrats hori emateko baldintza objektiborik ez dagoela […]

Leave a Reply