Marxismoaren ideien historiarekin jarraituz 4. atal honen lehen zatian 1960 hamarkadan sortutako Ezker Berriaren kontu azkarra emango da. Bigarren zatian, Louis Althusserren i(nte)rrupzio teorikoa aurkeztuko da, sail honetan garatu periodizazioan, Marxismoaren hirugarren momentuarekin datorrena, estrukturalismoarena, hain zuzen ere; eta atal honen 3. zatiarekin, garai horretan Ekieuropako komunismoaren bukaerarekin batera sendotzen den post-marxismoen proliferazioarekin amaituko da azalpena.

“Hori da ideologia honek lortu duena, bere balio etiko eta politikoak hegemoniko bihurtzea. Ze balio txertatu ditu? Lehenik eta behin, gatazka honetan helburu nagusitzat elkarbizitza eta berradiskidetzea predikatzen du, guztientzako inperatibo moral eta lege gisa ezarri nahi dutena: konflikto politikorik gabeko bake demokratiko santua, alegia. (Orain berradiskidetzean adituak [?!] ere ugaldu zaizkigu txanpinoiak bezala, alajaina!).”

In this brief essay, I will refer to the state as a ‘mafia,’ as actors who monopolize fear and violence and who distribute public goods and services in a given territory. The mafia will never be able to appease everyone. However, if the upper or middle classes are negatively affected, then a revolution begins and the classes seek allies within and outside the state.

“Funtsezko galdera zera zen: zerk eraman du hainbat belaunalditako jendea bere familiarteko, lagunarteko, unibertsitateko bizitza atzean utzi eta armak hartzera? Ezin dugu ahaztu belaunaldiz belaunaldi osatutako kolektibo hori dela, hain zuzen, 50 urte hauetako lehenengo biktima [...] Noizbait Euskal Herriaren askatasunaren aldeko borrokan jardutea erabaki zuten guztien motibazio, historia, testuinguru, hautu eta bizitzak ere, hortaz, herri honetako historiaren zati garrantzitsu dira. Haiek ere badira Euskal Herriaren ukazioaren azken 50 urte hauetako biktimak.”

“Antonio Gramsci dugu hegemoniaren kontzeptuaren etorrerari ateak irekitzen dizkiona. Honekin batera Ernesto Laclau-k gerora bere lan mardulenetako batean, terminoaren beraren interpretazio sakon bat egiten du. Ala ere, Antonio Gramsci onartzen da kontzeptu honi dimentsio berri bat emateko aukerak irekitzen dizkiona. Posibilitate berri hauen egunsentian gizartearen beraren ikuspegi berri baten lehenengo orduak deskubritzen dizkigu Gramsci-k. Zertaz ari gara ordea hegemoniaz ari garenean?

“Autodeterminazioaren ideia zalantza gabe oso ideia inportantea da, baina nazio-estatuari oso lotua dago. Europar testuinguruan uste dut zerbait desberdina behar dugula: alde batetik lehen esan dudan bezala estruktura bat nazioak eta erregio eta identitate desberdinak bilduko lituzkeena, eta bestetik, aktibitate kultural horientzako espazioak. Autodeterminazioaren ideia bortxatzen badugu Europaren ideia suntsitu dezakegu, zeren eta behar dugu estruktura bat desberdintasunak errekonozitzeko, baina baita ere interes komunak zabaltzeko espazioak.”

“Fernando Aranbururen adierazpenei oso espainola den errespetugabekeria darie, inolaz ere ezagutu ez daitekeenaren aurkako mespretxuzko epaia. Esan du euskal idazleek ia ez dutela ETAren indarkeriari buruz idatzi. Zergatik? Ez direlako aske. Aranburuk dioenez, euskal idazleek “Euskal Herrian bakarrik banatzen dituzte liburuak, ehunka irakurle bakarrik dituzte eta diru laguntzei esker argitaratzen dira. Bere iritzia emanez gero, amaitu da idazle horren literatura”. Ez da egia.

Hirugarren artikulu honetan, marxismoaren tradizio alternatibo gisa historizatu eta ezagutzen den sailarekin jarraituko dugu…Mendebaleko marxismo humanistaren tradizioan kokatzen den bigarren belaunaldiak iraganarekin jarraipen nabariak erakusten ditu orohar. Gerra ondoko gertakizun berriekin aldatzen dena errealitate, egitura eta testuinguru berri berezien atzemateko eta isladatzeko modu eta baliabideak izango dira.