“Funtsezko galdera zera zen: zerk eraman du hainbat belaunalditako jendea bere familiarteko, lagunarteko, unibertsitateko bizitza atzean utzi eta armak hartzera? Ezin dugu ahaztu belaunaldiz belaunaldi osatutako kolektibo hori dela, hain zuzen, 50 urte hauetako lehenengo biktima [...] Noizbait Euskal Herriaren askatasunaren aldeko borrokan jardutea erabaki zuten guztien motibazio, historia, testuinguru, hautu eta bizitzak ere, hortaz, herri honetako historiaren zati garrantzitsu dira. Haiek ere badira Euskal Herriaren ukazioaren azken 50 urte hauetako biktimak.”

“Antonio Gramsci dugu hegemoniaren kontzeptuaren etorrerari ateak irekitzen dizkiona. Honekin batera Ernesto Laclau-k gerora bere lan mardulenetako batean, terminoaren beraren interpretazio sakon bat egiten du. Ala ere, Antonio Gramsci onartzen da kontzeptu honi dimentsio berri bat emateko aukerak irekitzen dizkiona. Posibilitate berri hauen egunsentian gizartearen beraren ikuspegi berri baten lehenengo orduak deskubritzen dizkigu Gramsci-k. Zertaz ari gara ordea hegemoniaz ari garenean?

“Autodeterminazioaren ideia zalantza gabe oso ideia inportantea da, baina nazio-estatuari oso lotua dago. Europar testuinguruan uste dut zerbait desberdina behar dugula: alde batetik lehen esan dudan bezala estruktura bat nazioak eta erregio eta identitate desberdinak bilduko lituzkeena, eta bestetik, aktibitate kultural horientzako espazioak. Autodeterminazioaren ideia bortxatzen badugu Europaren ideia suntsitu dezakegu, zeren eta behar dugu estruktura bat desberdintasunak errekonozitzeko, baina baita ere interes komunak zabaltzeko espazioak.”

“Fernando Aranbururen adierazpenei oso espainola den errespetugabekeria darie, inolaz ere ezagutu ez daitekeenaren aurkako mespretxuzko epaia. Esan du euskal idazleek ia ez dutela ETAren indarkeriari buruz idatzi. Zergatik? Ez direlako aske. Aranburuk dioenez, euskal idazleek “Euskal Herrian bakarrik banatzen dituzte liburuak, ehunka irakurle bakarrik dituzte eta diru laguntzei esker argitaratzen dira. Bere iritzia emanez gero, amaitu da idazle horren literatura”. Ez da egia.

Hirugarren artikulu honetan, marxismoaren tradizio alternatibo gisa historizatu eta ezagutzen den sailarekin jarraituko dugu…Mendebaleko marxismo humanistaren tradizioan kokatzen den bigarren belaunaldiak iraganarekin jarraipen nabariak erakusten ditu orohar. Gerra ondoko gertakizun berriekin aldatzen dena errealitate, egitura eta testuinguru berri berezien atzemateko eta isladatzeko modu eta baliabideak izango dira.

“Nietzschek guzti horretatik ateratzen duen ondorioetako bat askatasunaren paradoxa gogor bat da, esaldi honetan laburbiltzen dena: “las instituciones liberales dejan de ser liberales tan pronto como han sido alcanzadas.” (Crepúsculo de los ídolos. 123) Hau da, askatasuna ez dago borrokaren bukaeran lortu den emaitzan (eskubideetan), edo askatasun hori lortzen den bukaera puntuan; baizik eta alderantziz, hura lortzeko egin den bidean, egin dugun bidean kostatu izan zaigun sakrifizio guzti horretan datza askatasuna, hain zuzen.”

Mundu osoko mitologia diferenteak naturaren ziklikotasuna eta mugimendu zirkularra azpimarratzen duten kontakizunez beteta daude. Kasu askotan, fase ezberdinen errepikakortasuna azpimarratzen dute eta naturaren behaketan oinarritzen diren kontakizunak dira: Elurra egiten duen garaiari naturaren loraldiak jarraitzen dio, beroa eta uztaren aroak naturaren zimeltzeari egiten dio bidea eta ondoren elurra dator, zikloari berriro hasiera emanez. Gaua eta egunarekin eta ilargiaren zikloekin berdin. Mitologiak beraz, behin eta berriro errepikatzen diren zikloei azalpen bat ematen die eta mundu-ikuskera baten isla dira.

“Gustatzen bazaigu eta ez bazaigu, ETA ez da ETA bakarrik. ETAren zikloa esan genezakeena egundoko aldagoitzar dramatikoa izan da gure historian, Euskal Herri zaharra politikoki nahiz kulturalki erroetaraino astindu eta eraldatu duena. Dena ez du ETAk egin, hainbat gauza momentuko ETAren aurka egin da zalantza gabe (Txillardegik 1967an utzi zuen erakundea, 2000n Aralar bultzatu du), baina, kulturalki bederen, ezer gutxi uler daiteke Euskal Herriaren bilakaeran ETArekin etorririko berritasunak gabe.”